مقايسهٔ اثربخشي آموزش تئوري انتخاب و فلسفهٔ كندوكاو بر مسئوليت‌پذيري و خودكارآمدي كودكان كار ۱۲تا۱۴ سال رشت

زمينه و هدف: كودكان كار درمقايسه با ساير گروه‌ها درمعرض خطر بيشتر رواني و جسمي قرار دارند و نيازمند حمايت‌هاي بيشتري هستند. پژوهش حاضر با هدف مقايسهٔ اثربخشي آموزش تئوري انتخاب و فلسفهٔ كندوكاو بر مسئوليت‌پذيري و خودكارآمدي كودكان كار ۱۲تا۱۴ سال شهر رشت انجام گرفت.روش‌بررسي: روش اين مطالعه، نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري پژوهش را تمامي كودكان كار در شهرستان رشت در سال ۱۴۰۰-۱۳۹۹تشكيل دادند. سي نفر از كودكان كار واجد شرايط داوطلب به‌روش دردسترس وارد مطالعه شدند و به‌صورت تصادفي در سه گروه آموزش تئوري انتخاب (۱۰=n) و آموزش فلسفهٔ كندوكاو (۱۰=n) و گواه (۱۰=n) قرار گرفتند. هر سه گروه در مراحل پيش‌آزمون و پس‌آزمون به مقياس مسئوليت‌پذيري شخصي براي نوجوانان (مرگلر و شيلد، ۲۰۱۶) و مقياس خودكارآمدي شوارزر و جروسالم (شوارزر و جروسالم، ۱۹۹۵) پاسخ دادند. آموزش تئوري انتخاب در هشت جلسهٔ يك‌ونيم‌ساعته و هفته‌اي يك جلسه و آموزش فلسفه به كودكان در ده جلسهٔ يك‌ونيم‌ساعته و هفته‌اي يك جلسه بود. داده‌ها با استفاده از آزمون تحليل كوواريانس و آزمون تعقيبي بونفروني در سطح معناداري ۰٫۰۵ به‌كمك نرم‌افزار SSPS نسخهٔ ۲۳ تحليل شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، مداخله‌هاي درماني مبتني‌بر تئوري انتخاب و فلسفهٔ كندوكاو موجب افزايش خودكارآمدي و مسئوليت‌پذيري گروه‌هاي آزمايش درمقايسه با گروه گواه شد (۰٫۰۰۱ p). بين اثربخشي درمان مبتني‌بر تئوري انتخاب و درمان فلسفهٔ كندوكاو بر افزايش خودكارآمدي كودكان كار تفاوت معنادار وجود داشت (۰٫۰۰۱ p)؛ اما بين اثربخشي مداخله‌هاي درماني مذكور بر افزايش مسئوليت‌پذيري كودكان كار تفاوت معنادار مشاهده نشد (۰٫۶۸۶=p). نتيجه‌گيري: باتوجه به يافته‌هاي پژوهش، روش آموزش تئوري انتخاب داراي اثربخشي بيشتري بر ميزان خودكارآمدي كودكان كار است؛ اما دو روش آموزشي اثر يكساني بر مسئوليت‌پذيري كودكان كار دارد.