روش استخراج علوم انساني از قرآن و مدل مفهومي آن

موضوع علوم انساني كنش‌ها و هستي‎هاي ارادي انسان است. علم انساني دانشِ توصيف و تغيير كنش‌هاي اختياري انسان و معرفت درجة دو آنهاست. معرفت درجه اول علوم انساني به هستي‌هايي مي‌پردازد كه با اراده و اختيار انسان ايجاد مي‌شود. معرفت درجة دو علوم انساني، مباحث بيرون از علوم انساني نظير مباني، اهداف، روش، تاريخ تطور علوم انساني و مانند آن را بررسي مي‌كند. روش در معناي عام، به‌كارگيري مجموعة عناصري است كه انسان را به هدف مي‌رساند. عناصر روش علمي عبارت‌اند از: مباني، منابع، سازوكارهاي داده‌يابي از منابع، اصول، قواعد، مؤلفه‌هاي فرايندي، مؤلفه‌هاي پراكنشي، رويكردها، گرايش‌ها، سبك‌ها و مهارت‌هايي كه به‌كارگيري آنها سبب دست‌يابي به علم مي‌شود. مقاله بر روي عنصر روش‌شناختي سازوكارهاي داده‌يابي از قرآن كريم تمركز مي‌كند. فرضية ما، امكان‌پذيري تعيين سازوكاري دقيق و همگاني براي داده‌يابي علوم انساني از قرآن است. روش مقاله در تعيين مؤلفه‌هاي شناساي داده‌هاي علوم انساني، منطقي و قياسي است. راهبرد مقاله در تعيين مؤلفه‌هاي شناساي داده‌هاي معرفت درجه يك علوم انساني، تحليل تعريف برگزيدة علوم انساني، و لحاظ ظرف تحقق نسبت ميان موضوع و محمول است. در تعيين داده‌هاي معرفت درجة دو علوم انساني، بر دلالت داده‌ها بر بنيادهاي نظري، دلالت غايت‌شناختي و روش‌شناختي تأكيد مي‌شود. همة مراحل بحث، همراه با ارائه نمونه‌هايي از داده‌هاي وحياني و به‌صورت انضمامي است. نتيجة بحث با تعيين مؤلفه‌هاي شناسا، مدل مفهومي فرايند دستيابي به داده‌هاي علوم انساني در قرآن ترسيم و ارائه شده است.