يك مدل نيمه تجربي به منظور تخمين ابعاد جبهه رطوبتي در آبياري قطره اي تحت منبع نقطه اي

در هنگام طراحی یك سیستم آبیاری قطره ای لازم است الگوی خیس شدن نیمرخ خاك كه اصطلاحاً به آن پیاز رطوبتی گفته می شود برای هر زمینی كه قرار است با روش قطره ای آبیاری شود، از قبل مشخص گردد. شكل الگوی رطوبتی از پارامترهای مهم و تأثیر‌گذار در انتخاب قطره چكان می باشد و روی حجم آب آبیاری مؤثر است. فاصله قطره چكان‌ها نیز براساس شكل الگوی رطوبتی و مساحتی كه هر قطره چكان اشغال می كند انتخاب می شود. ابعاد پیاز رطوبتی تحت تأثیر پارامترهای مهمی همچون خصوصیات هیدرولیكی خاك، دبی خروجی قطره‌چكان و زمان آبیاری می باشد. به‌منظور تخمین شكل جبهه رطوبتی ناشی از یك منبع نقطه ای این پژوهش در منطقه الباجی واقع در 25 كیلومتری جاده اهواز- اندیمشك و خاكی با بافت شنی صورت گرفته است. بدین منظور ابتدا قطره چكان‌ها برای تأمین دبی‌های 5، 10، 20، 30 و 40 لیتر در ساعت كالیبره شدند. سپس آزمایش‌های مزرعه ای برای تعیین حداكثر قطر و عمق پیاز رطوبتی در زمان‌های مختلف پس از شروع آبیاری به ازای هر دبی انجام گرفت. در نهایت روابطی نیمه تجربی با تأثیر عوامل فیزیكی حاكم بر پیشروی آب در خاك در آبیاری قطره ای، تحت منبع نقطه ای و قضیه π باكینگهام و آنالیز ابعادی به‌دست آمد. این روابط با استفاده از الگوهای رطوبتی به‌دست آمده واسنجی شده و به‌منظور صحت سنجی آن، روابط علمی- تجربی به‌دست آمده مورد ارزیابی قرار گرفتند. با توجه به مطالعه انجام شده و حداكثر خطای نسبی 3/14 درصد و حداكثر جذر میانگین مربعات خطای 8/3 سانتی‌متر در پیش بینی قطر و عمق جبهه رطوبتی، معادلات به‌دست آمده كه مبتنی بر نتایج آزمایش‌های میدانی نیز می باشند، با دقت بالایی ابعاد هندسی پیاز رطوبتی را برآورد می كنند و می توان از آنها در طراحی و مدیریت بهینه سیستم آبیاری قطره ای برای شرایط مورد مطالعه استفاده كرد.