حدوث مستمر زماني عالم سيال از نظر صدرالمتالهين و مقايسه آن با نظريه حدوث اسمي حكيم سبزواري

حدوث زماني يكي از مباحث قابل تامل و بررسي در نتايج و لوازم نظريه حركت جوهري است. ملاصدرا به تلقي جديدي از حدوث عالم دست يافته است. او اجزاي عالم را حادث زماني و حادث ذاتي مي داند و از اين نظر با فلاسفه هم عقيده است، اما اختلاف نظر ملاصدرا با پيشينيان خود كه دو گروه متكلمان و فلاسفه را تشكيل مي دهند در اين است كه وي همچون متكلمان قايل به حدوث زماني است، اما تلقي وي اين است كه حدوث عالم، تدريجي و نه دفعي (نظر متكلمان) صورت مي گيرد. از نظر وي جهان در حال حدوث و زوال تدريجي است. از طرف ديگر، اگر چه او مانند فلاسفه مي پذيرد كه شي ممكن داراي نسبت مساوي با وجود و عدم است، ولي تفسير وي از حدوث ذاتي متفاوت با آن چيزي است كه فلاسفه به آن قايل اند. او وجودهاي مجعول را داراي نحوه اي از تاخر و حدوث مي داند كه همان فقر ذاتي موجود ممكن است. حاجي سبزواري كه از مروجان فلسفي صدرايي است در طرح مساله حدوث و قدم عالم، نظريه حدوث اسمي را مطرح مي كند و به خود نسبت مي دهد و به اجمال به شرح آن مي پردازد. اين مقاله درصدد تحليل راه حلي است كه صدرا در بحث حدوث عالم بر مبناي حركت جوهري به طرح آن و سپس به طرح نظريه سبزواري در تبيين حدوث جهان مي پردازد و تاثير اين نظر از آراي گذشتگان را مورد دقت قرار مي دهد.