مبادي وجودي جداانگاري واجب‌الوجود از ممكنات

مبادي وجودي جداانگاري واجب‌الوجود از ممكنات

مبادي وجودي جداانگاري واجب‌الوجود از ممكنات در فلسفه ابن‌سينا سعيده سادات شهيدي چكيده تنزيه واجب‌الوجود نسبت به ممكنات و نقائص آنان كه برگرفته از آموزه‌هاي ديني محسوب مي‌شود، از مهم‌ترين دغدغه‌هاي خداشناسي حكماي مسلمان است. در اين ميان ابن‌سينا ديدگاهي تنزيهي‌تر از ديگر حكما از جمله (ملاصدرا) دارد. او به جدايي خداوند از عالم معتقد است. بنا به اعتقاد او، اختلاف ميان خداوند و ممكنات به حدي است كه وي از آن به «تباين» ياد كرده است. منشأ تنزيه خداوند را بايد در مبادي وجودشناختي مشترك شيخ‌الرئيس با ديگر حكما و ريشه‌هاي جداانگاري واجب از ممكنات را مي‌‌بايد در نگاه خاص وي جستجو كرد. مباحث او در الهيات عام و نظريه‌پردازي‌هاي وي در مباحثي چون وجود و ماهيت، واجب و ممكن و ويژگي‌هاي آ‌ن‌ها را مي‌توان زمينه‌ساز تنزيه خداوند دانست. اما آنچه باعث نگاه تنزيهي‌تر ابن‌سينا نسبت به سايرين شده است، نگاه كثرت‌گرايانه او به عالم موجود و عدم پذيرش تشكيك خاصي است. در چنين نگاهي خداوند، جدا و متمايز از ديگر موجودات است. در مقاله حاضر ابتدا به مبادي مشترك ابن‌سينا با ديگر حكما در ارائه نگاهي تنزيهي به خداوند پرداخته مي‌شود و در ادامه دلايل شكل‌گيري رويكردي تنزيهي‌تر ابن‌سينا نسبت به خداوند مورد توجه قرار گرفته است.

Ontological Foundations of Separateness of Necessary Being from Possible Beings in Ibn Sina’s Philosophy Sa’ida Saadat Shahidi Abstract Transcendence of Necessary Being as compared with possible beings and their imperfections which is taken from religious teachings is one of the most important theistic preoccupation of Muslim Philosophers. In the meantime, Ibn Sina has a more transcendental view compared with other philosophers, including Mulla Sadra. He believes in God’s separateness from the universe. The distinction between God and possible beings is so great that Bu Ali has called it a total difference. The origin of God’s transcendenee should be sought in common ontological foundations of Sheikh al-Rais with other philosophers and the origins of separation of necessary Being from possible beings must be seen in his special view about this matter. His discussions in general theology and his speculations in subjects such as being and quiddity, necessary and possible and their characteristics can be conceived as a preparing ground for God’s transcendence. But what has been a motive in Ibn Sina’s more transcendental view as compared with other philosophers is his pluralistic view towards creation and his rejection of special gradation. In such a view, God is separate and distinctive of other beings. In the present article first the common foundations of Ibn Sina with other philosophers in presenting a transcendental view towards God and in the following the grounds for formation a more transcendental image towards God in Ibn Sina’s philosophy will be considered.