حكايت ذاتى در بوته نقد

Intrinsic Designation under Scrutiny

معرفت‏شناسان مسلمان سه ديدگاه درباره «حكايت» مطرح كرده‏اند. ديدگاه مشهور اين است كه «حكايت» ذاتى باب برهان براى صور ذهنى است و اين صور بالفعل ماوراى خود را نشان مى‏دهند. استاد فيّاضى «حكايت» را ذاتى باب ايساغوجى براى علم حصولى مى‏داند و بر اين باور است كه حاكى «نفس فاعل شناسا» به شمار مى‏رود و صور ذهنى، وجودهاى ذهنى محكى مى‏باشند. استاد مصباح اعتقاد دارند كه «حكايت» انتقال ذهن به طور طبيعى از صور ذهنى به محكى است كه در برخى مراتب، حكايت صور ذهنى شأنى و بالقوّه است و تنها در مرتبه تصديق صادق است كه «حكايت» به فعليت مى‏رسد. عمده اختلافى كه بين اين سه ديدگاه وجود دارد به نوع تحليل بازمى‏گردد. در اين نوشتار، با تحليلى كه از «حكايت» ارائه شده است، به نقد ديدگاه مشهور و استاد فيّاضى پرداخته، و از برخى نقدهاى بنايى، همچون غفلت از نقش توجه فاعل شناسا در فرايند حكايت، سخن گفته‏ايم.

Muslim epistemologists have suggested three theories about the problem of "designation". Most of them think of designation as being in actu and "intrinsic" (pertaining to demonstration) to mental forms. But professor Fayyadi believes that designation is "essential" (pertaining to Isagogue) to knowledge by representation. He thinks of the nafs of the knowing subject as the real designator, and of mental forms as the mental existence of the ones which are designated. On the other hand, professor Mesbah believes that the process of designation is an innate process in which human mind relates mental forms to their designated entities. He considers the act of designation in potentia, the actuality of which depends on true affirmation. In this article, the authors argue that the difference between the three ideas stems from their different analysis of "designation". So they try to put forward an analysis of designation to criticize the common view as well as that of professor Fayyadi. They also refer to the negligence of these views of the role of the knowing subjectʹs intention in the process of designation.