عاشقانه هاي عيان و عارفانه هاي نهان در شعر حافظ خوشخوان

حافظ تلفيق كننده عشق و عرفان در شعرفارسي است. دو مقوله‌اي كه سخن گفتن درباره هر يك از آنها به تنهايي، افزوده‌اي بر مكررات است؛ زيرا هم عشق و هم عرفان در شعر شاعران ديگر به فراواني آمده و درباره هر دو، سخن به نهايت رسيده است. اما در تلفيق اين دو پديده روح انساني در شعر و به ويژه در شعر حافظ نه تنها بر بيرنگي تكرار نمي‌افزايد بلكه هر دو را بيش از پيش رنگ‌آميزي و نگارگري مي‌كند. در ميان غزل‌هاي نقاشي شده حافظ پاره‌اي عاشقانه، بسياري عارفانه و تعداد فراواني نيز عاشقانه- عارفانه هستند كه البته تفكيك يا جدا كردن آنها، كاري آسان نمي‌نمايد. در اين مقاله در حد امكان از غزل‌هاي عاشقانه و غزل‌هاي عارفانه حافظ و تعداد آنها ياد شده است؛ اما اين نظر قطعي نيست و چه بسا كه هر دو نوع غزل جاي بيشتر يا كمتري را در ديوان حافظ براي خود اشغال كرده باشند.