از حكومت الهي پيامبر (ص) تا سلطنت موروثي معاويه

ابوالفضل عابديني? دانشيار تاريخ اسلام، دانشگاه تهران، تهران (تاريخ دريافت: 05/02/1389، تاريخ تصويب: 30/03/1389) چكيده پيامبر اسلام (ص)، بزرگ‌ترين انقلاب را در تاريخ به‌وجود آورد. وي تمام نهادهاي سياسي، اجتماعي، اخلاقي، فرهنگي و اعتقادي جامعه را به‌هم ريخت و نهادهايي جديد را جايگزين آن‌ها كرد و تحولي دروني در دل اعراب به وجود آورد. پس از رحلت حضرت رسول (ص) امويان در مديريت جامعه اسلامي نفوذي خزنده‌ كردند كه بعدها منشا شكل‌گيري تحولات بسياري در روند تاريخ اسلام شد؛ آنان اساس جاهليت نوين را پي‌ريزي كردند. مسيله اصلي اين پژوهش اين است كه چگونه بني‌اميه، دشمنان قسم‌خورده اسلام، در رده‌هاي بالاي مديريت جامعه اسلامي نفوذ كردند؟ و چه كساني اين امكان را براي آنان فراهم كردند و دستشان را در تصدي مناصب حساس و كليدي باز گذاشتند تا زمينه را براي سلطنت موروثي فراهم كنند؟