مراكز تقويت زبان فارسي در شبه قاره

مراكز تقويت زبان فارسي در شبه قاره

از قرن دهم هجري با روي كار آمدن شاهان صفوي در ايران و با رويكرد ايديولوژيك آنان به آميزش مذهب با سياست وادبيات، سنت ديرينه ي شاعرپروري در دربار دستخوش دگرگوني اساسي شد. بسياري از شاعران فارسي زبان با توجه به حمايت گسترده ي مادي و معنوي پادشاهان گوركاني هند رهسپار آن ديار شدند. در نتيجهي اين كوچ ادبي كانون زبان فارسي در هند كه از زمان سلطان محمود غزنوي فعال شده بود تقويت شد. مناطق و شهرهايي در شبه قاره به عنوان نقاط تمركز زبان فارسي، در تعامل دوگونه از زبان فارسي نقش جدي ايفا كردند. اين دو گونه عبارتند از: الف: زبان فارسي بومي شبه قاره كه شاعران و گويندگاني چون واقف لاهوري، بيدل عظيم آبادي، غني كشميري و غالب دهلوي بدان سخن رانده اند. ب: زبان فارسي سخنوران بومي ايران كه بر اثر جاذبهي هند راهي آن سرزمين شدند و اديباني چون عرفيشيرازي، نظيري نيشابوري، صايب تبريزي و كليم كاشاني از آن بهره گرفته اند. بديهي است تضارب اين دو گونه ي زبان فارسي خصوصاً در حيطهي ادبيات و خيال پردازيهاي شاعرانه، اختلافها و كشمكشهايي را بين اديبان هندي و ايراني پديد آورد. در اين مقاله كوشش شده است تا ضمن ترسيم جغرافياي ادبي آن روزگار با تاكيد بر مراكز تجمع سخنوران فارسي زبان، نقش دربارهاي منطق هاي و محلي شبه قاره، خانقاه ها، مساجد و مدارس ديني و مذهبي در گسترش زبان فارسي بررسي شود و بر تفاوت هاي دوگونه ي زبان فارسي هنديان و ايرانيان تامل گردد.