تجزيه‎ي انتشار دي اكسيدكربن ناشي از مصرف انرژي به بخش‎هاي اقتصادي ايران؛ يك تحليل تجزيه‎ي شاخص

Decomposition of Iranian Energy Consumption- Related C02 Emissions in Economic Sectors; An Index Decomposition Analysis

هدف اين مطالعه، تحليل عواملي است كه تغيير در سطح و شدت انتشار CO2 ناشي از مصرف انرژي را تحت تاثير قرار مي دهند. براي بررسي چهار عامل اثرگذار بر انتشار CO2 يعني، فعاليت اقتصادي، تغييرات ساختاري، ضريب انتشارِ CO2 و شدت انرژي، از تحليلِ تجزيه‎ي شاخص (IDA) استفاده شده است. با توجه به تفاوت ميزان اين اثرگذاري ها در هر يك از بخش‎ها، اقتصاد به پنج بخش مجزا (خانگي-عمومي-تجاري، صنعت، حمل و نقل، كشاورزي و ديگر بخش‎ها)، تفكيك شده است. دوره‎ي زماني مورد مطالعه 1376-1386 مي باشد. نتايج نشان مي دهند كه رشد اقتصادي بزرگ‎ترين اثر مثبت را بر تغييرات انتشار CO2 در تمام بخش‎هاي مورد بررسي، به‎جز بخش صنعت و حمل و نقل و در كل اقتصاد داشته است. تغييرات ساختاري در دو بخش صنعت و حمل و نقل، اثرِ غالب را بر افزايش انتشار CO2 داشته است. شدت انرژي اثري نسبتاً بزرگ بر تغيير انتشار CO2 در بخش خانگي- عمومي داشته ‎است، درحالي‎كه اثر آن در چهار بخش ديگر كوچك و گاه حتي منفي بوده است. اثر تغيير در ضريب انتشار CO2 نيز به‎جز در ديگر بخش‎ها (نيروگاهي، پالايشگاهي و ...) در چهار بخش ديگر اقتصادي، كوچك بوده است. تجزيه‎ي شدت انتشار CO2 نشان داده كه حدود 82 درصد از تغيير در شدت انتشار CO2 در اثر تغييرات ساختاري بوده است. طبقه بندي JEL: Q41، Q43، O13، O33، C43، Q56 كليد واژه: تكنيك تجزيه‎ي شاخص، انتشار CO2 ، مصرف انرژي، شدت انرژي.

The main purpose of this paper is to analyze the factors that affect the extent and intensity of C02 emissions due to energy consumption. To this end, the index decomposition analysis (IDA) is applied to analyze the faetors that influence C02 emissions, namely: economic activity, structural changes, coefficient of C02 emissions and energy intensity. Due to the differentiated nature of this relationship aeross economic sectors, energy consumers are divided into five aggregated units: (l)domestic-public-commercial, (2)industrial, (3transportation, (4) agriculture, and (5)other sectors. The study covers the period of 1995 to 2005. The results indicate that economic activity has the largest positive effect on C02 emissions in the economy as a whole and all sectors except industry and transportation. Structural changes in industry and transport have a dominant impact on C02 emissions increase. Energy intensity has a relatively large effect on changes in domestic- public-commercial C02 emissions, while it has a negligible and at time negative impact in other seetors. Changes in the coefficient of C02 emissions has negligible effect in all economic sectors except for the "other sectors (including power plants, refineries). Analysis of C02 emission intensity shows that about 82 percent of changes in the intensity of C02 emissions are due to structural changes. JEL Classification: Q41, Q43, 013, C43, Q56.