پيشينه? مباني سوررياليسم در ادبيات عرفاني

سوررياليسم با بزرگ‌ترين هدفش ـ رسيدن به حقيقت برتر و فراواقعيّت از طريق امور ذهني و روحي، غيرمادّي و غيرعيني ـ پديده‌اي است كه در اروپا سابقه‌اي بيش از يك قرن ندارد. اصول و برنامه‌هاي سوررياليسم از جمله عقل گريزي و نگارش خودكار ـ كه دستاوردهاي آن‌ها به عنوان پيك و پيام ناخودآگاه و حقيقت مطلق مطرح مي‌شود ـ به شكلي بسيار كامل و گسترده، هرچند با تفاوت‌هايي عميق و اساسي، در ادبيّات عرفاني قابل مشاهده است. عرفاي ايراني در جذبات و حالات بيخودي، گفته‌ها و نوشته‌هايي از خود به جا گذاشته‌اند كه ميزان دخالت عقل و اراده در صدور آن‌ها اغلب هيچ يا ناچيز است. اين سخنان كه به «شطحيّات» معروف‌اند، در آثار عرفاي بزرگي چون بهاي ولد، مولوي و شمس وجود دارند كه مي‌توانند منبعي غني از متون سوررياليستي قلمداد شوند.