نتايج 15 ساله سازگاري سوزني‌برگان مهم جهان در منطقه ارتفاعي پايين‌بند نوشهر

Results of 15-years elimination trial with needle-leaved tree species in Lower elevation of Nowshahr region

اين تحقيق در راستاي بررسي سازگاري گونه‌هاي سوزني‌برگ صنعتي با هدف كاهش هزينه توليد، به‌همراه افزايش توليد در واحد سطح به‌فرض سازگاري تعدادي از گونه‌هاي كاشته شده و توسعه كشت آنها در عرصه جنگلهاي مخروبه در قالب طرح آماري بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار با 9 گونه و واريته در جنگل پاتم خيرودكنار، در ارتفاع450 متر بالاتر از سطح دريا در سال 1369 اجرا شد. مشخصه‌هاي ارتفاع درخت، قطر برابرسينه، قطر يقه، درصد زنده‌ماني و شادابي درختان در سال پانزدهم بررسي شد. همچنين مطالعه پوشش گياهي منطقه، وضعيت خاك (با حفر پروفيل و با تشريح خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك) و شرايط اقليمي منطقه نيز مدنظر قرار گرفت. تحليل آماري با استفاده از نرم‌افزار spss و آزمون ميانگين‌ها به‌روش دانكن انجام شد. نتايج نشان داد كه از نظر زنده‌ماني گونه كاج سياه كالابر (Pinus nigra var. calabrica) با مبدا جنوب فرانسه و كريپتومريا (Cryptomeria japonica) با مبدا كلاردشت بيشترين درصد بقا را نشان داده و در گروه اول قرار گرفتند. گونه‌هاي كاج تدا (Pinus taeda) و كاج سياه اطريش (Pinus nigra var. austriaca) در گروه دوم جاي گرفتند. گونه سكويا (Sequoia sempervirens) با مبدا بذر شهرپشت نوشهر (يوگسلاوي) نتايج خوبي ارايه كرد، ولي به‌دليل سقوط يك اصله درخت قطور راش در قطعه تكرار اول، در گروه پايين‌تري قرار گرفت. در ضمن گونه Cedrus atlantica با مبدا بذر فرانسه به‌دليل تلفات زياد از آزمايش حذف شد. از نظر ارتفاع، گونه سكويا در گروه اول و كاج اليوتي (Pinus elliottii) در گروه دوم آزمون دانكن جاي گرفتند. از نظر قطر برابرسينه و قطر يقه، گونه سكويا به‌همراه كاج اليوتي در گروه اول و گونه‌هاي كاج تدا و كاج سياه كالابر در گروه دوم قرار گرفتند. از مجموعه صفات مورد بررسي، گونه سكويا بهترين رشد قطري و ارتفاعي و شادابي را داشت و بعد از آن گونه‌هاي كريپتومريا و كاج سياه كالابر از گونه‌هاي موفق و سازگار تا سن 15 سالگي بودند. بر اين اساس كاشت گونه‌هاي كاج تدا و اليوتي به‌رغم رشد قطري و ارتفاعي، به‌دليل نابردباري به شرايط محيطي و چنگالي شدن، خشكيدگي و شكستن تاج بيشتر پايه‌ها در اثر برف و توفان در مناطق مشابه، توصيه نمي‌شود.

This paper presents the result of 15-years elimination trial in the form of completely blocks design with 3 replications and nine treatments (9 species and provenances of exotic needle leaves) after establishment in Patum district of Kheyroud forest at Nowshahr region in Mazandran province (Caspian forest, North of Iran). The planted species were Sequoia sempervirens, Cedrus atlantica, Cryptomeria japonica, Pinus elliottii, P. taeda, P. ponderosa, P. nigra var. calabrica, P. n. var. pallasiana and P. n. var. austriaca. The area is located at 450 m.a.s.l. and has a humid climate with less than one month dry period. Results showed that there are significant differences in survival, diameter at breast height and total height among the planted species. Sequoia sempervirens was the most promising species. However, Cryptomeria japonica and Pinus nigra var. calabrica have also showed acceptable results which can be introduced for the region.