مراتب تكامل نفس از ديدگاه ملاصدرا

مراتب تكامل نفس از ديدگاه ملاصدرا

ملاصدرا كمال نفس را در شدت وجود و قوت مدركات مي داند. از حيث وجودي، نفس قابليت رسيدن به تمام مراتب امكاني وجود را دارد. بر همين مبنا وي مراتب نفس را به نفس نباتي، نفس حيواني، انسان نفساني و انسان مَلكي يا شيطاني تقسيم مي كند. نفس از حيث مدركات نيز داراي سه مرتبه طبيعي، نفسي و عقلاني است كه بر اساس ادراك مخلوقات در عوالم سه گانه طبيعت، مثال و مجردات شكل مي يابند. در آخرت، انسان طبيعي در زمره اصحاب شمال، انسان نفساني از جمله اصحاب يمين و انسان عقلاني در جمع سابقون خواهد بود. نفس در مرتبه انسان معقول، واجد عقل عملي و عقل نظري مي-گردد. ملاصدرا براي نفس عمّاله چهار مرتبه كلي (تهذيب ظاهر، تهذيب باطن، آراستن نفس به صورت هاي قدسي و رفع حجاب منيّت) و براي نفس علامه نيز چهار درجه (عقل هيولاني، بالملكه، بالفعل و بالمستفاد) را برشمرده است.