مقايسه خسرو و شيرين شهاب ترشيزي با خسرو و شيرين نظامي

پس از سرودن خمسه توسط نظامي، بويژه دو اثر مشهور غنايي او؛ يعني ليلي و مجنون و خسرو و شيرين، بسياري از شاعران در صدد برآمدند كه به تقليد از اين آثار منظومه‌هايي پديد آورند. يكي از اين مقلدان، شهاب ترشيزي شاعر سده دوازدهم و آغاز سده سيزدهم است. شهاب دو منظومه غنايي به نام‌هاي يوسف و زليخا و خسرو و شيرين دارد كه اولي را به تقليد از جامي و دومي را به پيروي از نظامي سروده است. شهاب در مثنوي خسرو و شيرين به دو منظومه نظامي و برخي از منابع ديگر مثل شاهنامه نظر داشته است. دو منظومه نظامي يكي هفت پيكر است كه شهاب در وزن و برخي از شيوه‌هاي داستان‌پردازي، بويژه در «هفت مجلس»، به آن نظر داشته است ديگري به خسرو و شيرين كه وي ماجراي عشق خسرو به شيرين را تقريباً نظامي‌گونه بيان مي‌كند. با وجود اين چند تفاوت عمده در مثنوي شهاب با خسرو و شيرين نظامي ديده مي‌شود: 1- وزن: وزن مثنوي شهاب فاعلاتن مفاعلن فعلن يعني بحر خفيف است و از اين جهت به هفت پيكر شبيه است. 2- در شيوه داستان‌پردازي نيز «هفت مجلس» به شيوه هفت پيكر است. 3- بسياري از داستان‌هاي فرعي در مثنوي شهاب حذف شده و برخي از شخصيت‌هاي داستان او نيز با شخصيت‌هاي هفت پيكر متفاوت است.