تكوين شخصيت قهرمان در چهار روايت از تذكرهالاولياي

مقاله حاضر از منظر شخصيت‌پردازي و تكوين شخصيت قهرمان، به بررسي تذكرهالاولياي عطار نيشابوري مي‌پردازد و به‌عنوان نمونه، چهار روايت از اين متن (ابراهيم ادهم، حسن بصري، بايزيد بسطامي و حلاج) را براي بررسي برگزيده‌ است. در اين بررسي كه براساس نظريه نورتروپ فراي انجام شده است، ذكر مي‌شود كه الگوي قهرمان در تذكرهالاولياي به الگوي قهرمان در گونه ادبي رمانس نزديك است و همان‌گونه كه در رمانس، قهرمان صورت دگرگوني‌يافته حكايت‌هاي اساطيري است، قهرمانان تذكره (عارفان) نيز صورتي از قهرمانان متون مرجع هستند كه در صدر اين متون مرجع، قصّه‌هاي قرآني قرار دارند. بنابراين، قهرمان همان خط سير روايي را طي مي‌كند كه پيش‌تر در شيوه روايي قرآن وجود داشته است. اين تاثيرپذيري سبب شده است كه حكايت‌هاي موجود در تذكرهالاولياي، فارغ از سنديّت تاريخي آنها، از ميزان باورپذيري بيشتري برخوردار باشند و حجّيت روايي متن نيز برخاسته از آن باشد.