عقل فعال ابن سينا در نظر توماس آكوييناس

جايگاه عقل فعال در فلسفه مشاي مسيله‌اي بغرنج است. يكي از مطالبي كه در باره آن وجود دارد اين است كه ارسطو از عقل فعال سخن نگفته، اما شارحان اسكندراني و نوافلاطوني وي آن را ساخته و پرداخته‌اند. ابن سينا به عنوان فيلسوفي مستقل-كه به اشتباه وي را نماينده مشاي در حكمت اسلامي معرفي كرده‌اند و خود وي اين مسيله‌ را رد مي‌كند- در باره عقل فعال ديدگاهي دارد كه ضمن تلايم با فلسفه خود او متفاوت با ديدگاه شارحاني چون اسكندر افروديسي و تامستيوس است. توماس آكوييناس، فيلسوف و الهي‌دان مسيحي، كه در نقاط مهمي از انديشه فلسفي-كلامي خويش متاثر از ابن سيناست، در اين مسيله‌ به تبع از موضع مسيحي- ارسطويي خود با برخي از مسايل مربوط به عقل فعال سينوي به مخالفت پرداخته است. پرسشي كه در اين مقاله مطرح مي شود اين است كه آيا مخالفت وي از موضع هستي‌شناختي است يا معرفت‌شناختي؟ پاسخي كه اين مقاله داده مي‌شود عبارت از آن است كه آكوييناس با اعتماد فلسفي به ارسطو به مخالفت هستي‌شناختي با عقل فعال سينوي پرداخته و از نظر معرفت‌شناسي نيز نتوانسته است با گستره معناي عقل فعال ابن سينا كاملاً همراه شود.