تحليل روند تحوّلات سلسله مراتب شهري ايران طي سال هاي 85 -1365

تحليل روند تحوّلات سلسله مراتب شهري ايران طي سال هاي 85 -1365

تحليل روند تحوّلات سلسله مراتب شهري ايران طي سال هاي 85 -1365 حميد رضا رخشاني نسب دكتر اصغرضرابي چكيده: طي سال هاي اخير، به دلايل متعددي جمعيّت و مراكز شهري در ايران دچار تحوّل فضايي شديدي شده كه حاصل آن افزايش شهرهاي كوچك و متوسط و عدم تعادل در سلسله مراتب شهري كشور است. بر اين اساس، اين پژوهش با هدف «تحليل تحول فضايي شهرها و نابرابري موجود بين آنها» صورت گرفته است. روش پژوهش «توصيفي- تحليلي» است كه بر مبناي مولفه جمعيّتي و به كارگيري مدل هاي كمّي انجام شده است. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد، طي دوره مورد مطالعه شهرهاي تهران، مشهد، اصفهان تبريز و قم در نظام شهري كشور از مرتبه ثابتي برخوردار بوده و شهر كرج به دليل جذب سرريز جمعيّتي تهران از رتبه 13 در سال 1365 به رتبه 5 در سال 1385 صعود كرده است. علاوه بر اين، سلسله مراتب شهري كشور از حالت «نيمه متعادل» در سال هاي 1365 و 1375، به حالت «بحراني» در سال 1385 سوق پيدا كرده است. بنابراين با فراهم نمودن تسهيلات اقتصادي و اجتماعي در شهرهاي كوچك و متوسط، مي توان سلسله مراتب شهري بهينه را در ايران ايجاد نمود. واژگان كليدي: جمعيّت شهري، سلسله مراتب شهري، شهرهاي ايران، نابرابري فضايي.