بررسي امكان اقامه برهان اخلاقي بر خداشناسي

در فلسفه اخلاق معاصر، بررسي ماهيت قضاياي اخلاقي ومنشا صدور آنها از مباحث عمده و مهم مي‏باشد. در برخي مكاتب و نظريه‏هاي فلسفه اخلاق، واقعيتي وراي احكام اخلاقي، يعني صادركننده نخستين احكام و اوامر اخلاقي و مرجع آنها، مورد جستجو قرار مي‏گيرد. از طرف ديگر، احكام اخلاقي و اخلاق انساني، از مباحث مطرح در فلسفه دين نيز هست؛ به ويژه آنكه بسياري از متدينان دين خود را بر اخلاق استوار كرده‏اند و وجود اخلاق را نشانه‏اي از وجود خدا مي‏بينند؛ و به همين سان، متكلمان و دين‏پژوهان نيز به اخلاق و احكام اخلاقي رويكردي خداشناسانه دارند. دراين مقاله، ضمن اشاره به نقطه مشترك مباحث فلسفه اخلاق و فلسفه دين در خصوص منشا اخلاق، پاره‏اي از مهمترين نظريه‏ها و ديدگاهها در فسلفه اخلاق از اين منظر مورد بحث واقع شده است كه آيا مي‏توان در آنها رويكردي خداشناسانه ديد؛ به بيان ديگر، آيا در اين نظريه‏ها پيش فرض باور به خدا، هرچند به طور ناخواسته، وجود دارد يا نه. در تحليل نهايي، اشاره مي‏شود كه پايه بسياري از نقدها در اين رويكرد خداشناسانه به اخلاق، دغدغه استقلال اخلاق از خداشناسي است؛ و اين در حالي است كه نه استقلال اخلاق ضرورتاً نافي رابطه آن دو با يكديگر است و نه مي‏توان به نحو اخلاقي از استقلال اخلاق سخن گفت. بنابراين چون انتخابِ اخلاق، حوزه يك عمل اخلاقي نيست، پس اخلاق مستقل را نيز مي‏توان با رويكرد خداشناسانه جمع كرد و اين، بر استقلال اخلاق خدشه‏اي وارد نمي‏كند