تجلّي مفهوم حركت در معماري معاصر ايران

تجلّي مفهوم حركت در معماري معاصر ايران

«حركت» يكي از مفاهيم بنيادين در معماري ايراني- اسلامي است كه معماران ايران زمين از گذشته‎هاي دور تا كنون تلاش كرده‎اند آن را در آثار معماري خود به كار گيرند. به وجود آمدن گرايش‎هاي جديد در معماري باعث شده توجّه به حركت، در معماري معاصر نيز امتداد يابد. اين مقاله كه منتج از پژوهشي با اين عنوان است، با هدف بازشناسي ويژگي‎هاي مادي و معنوي مفهوم حركت در معماري سنتي و انديشه‎هاي ايراني و تبيين كيفيّت تجلّي آن در آثار معماري معاصر ايران تدوين شده است. پرسش كليدي آن است كه حركت در معماري سنّتي ايران داراي چه مشخّصه هايي است؟ و تجلّي مفهوم حركت در معماري معاصر ايران چگونه بوده است؟ براي پاسخ‎گويي به اين پرسش ها از روش مورد پژوهي با بهره گيري از راه كارهاي تركيبي و براي گردآوري اطلاعات مورد نياز از روش كتابخانه‎اي و ميداني اسفتاده گرديد. بيست نمونه از آثار معماري معاصر ايراني از ميان آثاري كه طراحان آن‎ها مفهوم حركت را به عنوان ايده اصلي در طرّاحي در نظر داشته‎اند، به عنوان نمونه و به صورت تصادفي انتخاب شدند. آثاري كه هم از لحاظ كيفيّت طرّاحي در گروه آثار قابل توجّه در معماري معاصر باشند و هم مفهوم حركت ايده اصلي طرّاحي آن‎ها را تشكيل داده باشند. نتيجه آن كه حركت در دو قالب حركت فيزيكي و حركت معنايي در معماري سنّتي ايران قابل شناسايي است. حركت فيزيكي با معيارهايي چون جابه‎جايي در فضا و ايجاد حركت در چشم و حركت معنايي با تاثيرگذاري بر احساس مخاطب قابل تحليل است. اين مفاهيم به عنوان معيارهاي طرّاحي در آثار تحليل شده نيز قابل مشاهده است و نوعي پيوستگي ميان مفهوم فيزيكي و معنايي حركت در آن‎ها وجود دارد.