حس مشترك و نقش هاي ادراكي آن نزد ارسطو و ابن سينا

حس مشترك و نقش هاي ادراكي آن نزد ارسطو و ابن سينا

در ميان قواي ادراكي نفس، حس مشترك وضعيت ويژه اي دارد. ارسطو بي آنكه از آن تصويري ارايه دهد، كاركرد هايي چون ادراك محسوسات مشترك و بالعرض و تشخيص وجوه تمايز ميان اشيا و ادراك احساس را به آن نسبت مي دهد. در حالي كه ارسطو به صراحت تلقي از حس مشترك را به عنوان قوه اي در كنار حواس پنج گانه رد كرده است، ابن سينا و پيروان او آن را به عنوان يكي از حواس باطني مورد توجه قرار مي دهند و برخي از نقش هاي نفس را از او مي دانند. فيلسوفان اسلامي به ويژه ابن-سينا با رفع برخي ابهامات و بيان ادله اي براي اثبات وجود حس مشترك و برشمردن نقش هايي ديگر، نظريه ارسطو را تقويت نمودند. به نظر مي رسد حس مشترك را حداكثر مي توان همچون مجمعي براي قبول و ادراك محسوسات به شمار آورد. اين قوه به عنوان مركز مديريت يا رييس حواس ظاهري عمل مي كند، حواس را به كار مي گيرد و سپس محسوسات را ادراك مي كند. در اين صورت، صدور هر نوع حكم بايد كاري از سوي نفس يا قوه فكر قلمداد شود. با وجود آنكه مباحث نفس شناسي ارسطو و ابن سينا همواره مورد توجه خاص صاحبان انديشه بوده است و هر يك از ايشان به سهم خود بر غناي اين بحث افزوده‌اند، بايد گفت كه هنوز هم پرسش هايي درباره ارتباط و تعامل ميان نفس، حواس ظاهري و حس مشترك و قوه فكر مطرح است كه تنها با مطالعه دقيق مباحثي چون ادراك حسي، خيال و قواي نفس به نحوي شايسته وضوح مي يابند