برنامه توسعه به مثابه تكنولوژي اجتماعي رويكردي فلسفي

برنامه توسعه به مثابه تكنولوژي اجتماعي رويكردي فلسفي

با پيروزي انقلاب اسلامي ايران انتظار مي‌رفت تحولي اساسي، در ماهيت برنامه‌هاي توسعه پديد آيد؛ اما چنين نشد. تحليل‌هاي متفاوتي در اين زمينه ارايه شده است كه داوري درباره آنها، بدون شناخت عميق از چيستي برنامه توسعه ممكن نيست. با وجود تاثيرگذاري‌هاي فراوان برنامه توسعه، در حوزه‌هاي فرهنگي و اجتماعي، درباره اين موضوع بررسي‌هاي فلسفي و اخلاقي ناچيزي شده است. در اين مقاله، پس از اشاره‌اي اجمالي به تاريخچه برنامه توسعه، نشان داده مي‌شود كه برنامه توسعه، با توجه به معاني گوناگوني كه از تكنولوژي ارايه شده است، هويتي تكنولوژيك دارد و مي‌توان درباره آن، به مثابه يك تكنولوژي مطالعه فلسفي و اخلاقي كرد. بررسي ماهيت برنامه توسعه، در فضاي فكري هايدگر، شناسايي درون‌دادها و برون‌دادهاي متافيزيكي آن، آشكار ساختن جهت‌داري ارزشي برنامه توسعه، توجه به ملاحظات اخلاقي در تدوين و اجراي برنامه توسعه موضوعاتي است كه در اين مقاله بررسي شده است. در پايان، اين پرسش مطرح مي‌شود كه در قبال برنامه توسعه، چه موضعي بايد گرفت؟ بررسي‌هاي اين مقاله مقدمه‌اي است براي پاسخ دادن به اين پرسش كه به چه دليل الگويي ايراني و اسلامي از برنامه توسعه، در ايران پديد نيامده است؟

After the Islamic revolution in Iran, a dramatic change in the nature of the development program was expected; but this was not accomplished. Various analyses have been proposed in this regard, judging which is impossible without a deep understanding of the development program. Despite the extensive impact of the development program in cultural and societal fields, little philosophical and ethical studies have been performed in this regard. In this article, after a review of the background of the development program, it is shown that the development program, based on the different proposed definitions of technology, has a technologic nature and can be treated as a technology of philosophical and ethical study. A study of the nature of the development program, in Heideggerʹs view, is presented in this article that includes indentifying the metaphysical inputs and outputs, manifestation of value orientation of development program, attention to ethical considerations in programming and implementation of development program. Finally, the question is raised that what should be the reaction to the development program? The analyses of this article set the ground for the answer of the following question: Why has the Islamic-Iranian model of development program not been developed in Iran?