روش شناسي حكمت اشراق

روش شناسي حكمت اشراق

يكي از مسايلي كه جزي بنيادين حكمت محسوب مي‌شود چگونگي فهمِ مابعدالطبيعه است. مسيله اين است كه چگونه و با چه وسيله‌اي مي‌توان به فهم مابعد‌الطبيعه نايل شد؟ ارسطو و فيلسوفان مشايي روش برهاني و عقل را راه‌ حل مسيله‌ مي‌دانند. اما سهروردي در كنار برهان، از كشف و تاله سخن به ميان مي‌آورد و از همين جا روش‌شناسي او متفاوت از روش‌شناسي فيلسوفان متقدم وي مي‌شود. تاله و كشف راه مشاهده عالم غيرجسماني است كه مي‌تواند با لباس برهان و استدلال به ميدان مفاهمه آورده شود. مابعدالطبيعه سهروردي مابعدالطبيعه‌اي است كه مفاهيم و تصورات حسي، خيالي و عقلي به كار رفته در آن ابتدا با انواع تاله و كشفي كه وي مي‌گويد به دست مي آيد و سپس به صورت مُبَرهن در گزاره‌هاي فلسفي و حكمي به كار مي رود. اين متافيزيك‌پژوهي سهروردي در فلسفه او مستلزم روش‌شناسي خاصي است كه در اين مقاله بدان پرداخته مي شود؛ روش‌شناسي اي كه در آن سخن از تاله و كشف است به عنوان طريقي جديد براي فهم مابعدالطبيعه و به‌ويژه بخشي از آن كه ماورايالطبيعه ناميده مي‌شود. اين روش شناسي همچنين بهره‌مند از زبان رمزي و نماديني است كه ظرفيت معاني فلسفي را دوچندان مي‌كند و نشان مي‌دهد كه زبان رسميِ فلسفي در نشان دادن ماهيت اشياي، فهم مابعدالطبيعه و... ناتوان است.