بازتاب كمال نبوي در ديوان خاقاني

نقشبند آفرينش، ملك و ملكوت و خاك و افلاك را با تمام شگفتيها و تنوّع و تكثـّرش و حتـّي آدم صفيّ الله را طفيل شاه بيت غزلِ ديوان هستي قرار داد. رهپويان وادي حقيقت نبوي با پيروي از گفتار و سيره او –كه منبعث از سرچشمه وحي است- سعادت و كمال خود را رقم مي‌زنند و به موجوديّت خود معني مي‌بخشند. هنرمندان بويژه سخنوران سخته و سخن سنج، با ارادتي خالصانه و عاشقانه بدان محمودِ حق روي مي‌آورند و از درياي خرد و معالي او مرواريدهاي معرفت گرفته، دُرهاي معاني سُفته، كلام خود را بدانها مي‌آرايند و از پرتو اين گهرهاي رخشان هدايت روان خود را روشن و آثار خويش را مانا و پويا مي‌سازند. از ميان سرايندگان نامدار، خاقاني-كه بحق "حسّان عجم" لقبش داده‌اند- در اين باب بيش از ديگران اقبال داشته است؛ اين چابكسوار پيشتاز سمند سخن، گوي ستايشگريِ برگزيده حق را در ميدان مديحه سرايي از همگنان در ربوده و به دربرده است. او توانسته است هنرمندانه با خيالپردازيهاي نغز و تصوير آفريني‌هاي بديع بالفظ و معاني بشكوه، هنر و فضيلت رسول مهر را بنماياند و به شعر خود مقبوليّت و اعتبار بيشتر بخشد. پژوهنده در اين تحقيق بر آن است كه به بررسي ابعاد مضامين و مفاهيمِ برخاسته از هنر و انديشه و خامه خاقاني در ستايش ابعاد هنري مختارِ حق بپردازد و با استناد به شواهد و مصاديق شعري حقّ مطلب را ادا كند.