امكان سنجي جايگزيني منابع مرجع الكترونيكي رايگان به جاي منابع مرجع چاپي در كتابخانه هاي دانشگاهي

پژوهش حاضر، به‌منظور بررسي امكان جايگزيني منابع مرجع الكترونيكي رايگان به‌جاي منابع مرجع چاپي، به‌روش كتابخانه‌اي (بررسي متون) و موردپژوهي و تحليل محتوا انجام شده است. از بين 1364 منبع مرجع چاپي موجود در دانشگاه فردوسي مشهد مربوط به سال‌هاي 1990 تا 2006 ميلادي، 25 منبع (5 دايره‌المعارف، 5 راهنما، 5 واژه‌نامه، 5 اطلس، و 5 زندگينامه) انتخاب گرديد. همچنين، 25 منبع مرجع الكترونيكي معادل آنها نيز برگزيده شد. در هر يك از اين منابع، 5 مدخل (در مجموع 250 مدخل) ارزيابي شد و پس از مقايسه ميانگين نمره‌هاي حاصل از ارزيابي، قابليت پاسخگويي منابع الكترونيكي و نيز چاپي به اطلاعات مورد نياز، مشخص شد. بين ميانگين نمرات كل حاصل از ارزيابي منابع الكترونيكي و منابع چاپي تفاوت معني‌دار وجود داشت. از‌آنجا كه تفاوت نمرات، در انواع منابع مورد نظر پژوهش (دايره‌المعارف‌ها، راهنماها، واژه‌نامه‌ها، اطلس‌ها، و زندگينامه‌ها) به‌نفع گروه منابع الكترونيكي بوده است، منابع مرجع الكترونيكي رايگان قابليت زيادي براي جايگزيني، به‌جاي منابع مرجع چاپي دارند. همچنين، بين ميانگين نمره‌هاي كسب‌شده از ارزيابي شاخص‌هاي كيفيت محتواي منابع مرجع چاپي و منابع مرجع الكترونيكي تفاوت معني‌دار، به‌نفع گروه الكترونيكي بوده است. بدين معني‌كه به‌لحاظ محتوايي، اين احتمال وجود دارد كه منابع مرجع الكترونيكي رايگان بتوانند جانشين منابع مرجع چاپي مشابه و معادل شوند. از طرفي، تفاوت معني‌دار بين نمره‌هاي دريافتي حاصل از مقايسه شاخص‌هاي سنجش قابليت‌هاي جستجو و ساختار منابع مرجع چاپي و الكترونيكي نشان داد كه منابع مرجع الكترونيكي رايگان، قابليت جايگزيني زيادي به‌جاي منابع مرجع چاپي مشابه و معادل دارند.