ارزيابي منشا مگنتيت و سولفيدهاي همراه در كانسار آهن گل‌گهر (سيرجان) با استفاده از داده‌هاي ايزوتوپ اكسيژن و گوگرد

ارزيابي منشا مگنتيت و سولفيدهاي همراه در كانسار آهن گل‌گهر (سيرجان) با استفاده از داده‌هاي ايزوتوپ اكسيژن و گوگرد

معدن آهن گل‌گهر سيرجان با تناژ كلي 1135 ميليون تن، يكي از منابع عظيم و ارزشمند آهن ايران به شمار مي رود. كانه اصلي در اين كانسار، مگنتيت و مقادير كمتري هماتيت است. مگنتيت‌هاي كانسار گل‌گهر داراي مقادير ?18O از 8/3‰ تا 8/4‰ هستند. بر اين اساس مقادير ?18O برآورد شده براي سيال‌هايي كه در تعادل ايزوتوپي با مگنتيت مي باشند، از 10‰ تا 3/11‰ متغير است كه كمي بالاتر از دامنه معمول براي آب‌هاي ماگمايي واقع مي‌شود. نسبت‌هاي ايزوتوپي اكسيژن در مگنتيت‌هاي كانسار آهن گل‌گهر دلالت بر تشكيل آنها از سيال‌هايي با منشا ماگمايي دارد و مقادير ?18O به نسبت بالا در اين سيال‌ها نشان مي‌دهد كه برقراري تبادل دوباره ايزوتوپي اكسيژن مگنتيت با منابعي كه از 18O غني بوده‌اند (اعم از سيال‌ها يا سنگ‌هاي غني از18O)، رخ داده است. اين فرضيه با محيط برشي تشكيل كانسار و حضور فراوان سنگ‌هاي رسوبي و آذرين دگرگون شده با مقادير ?18O سنگين در منطقه تطابق كاملي دارد. مگنتيت گل‌گهر در بيشتر بخش‌ها با فازهاي سولفيدي همراه است، به طوري كه با افزايش ژرفا بر ميزان گوگرد افزوده مي‌شود. اصلي‌ترين فاز سولفيدي موجود در سنگ‌آهن گل‌گهر كاني پيريت است كه به صورت پر كننده فضاي خالي ميان دانه‌هاي مگنتيت به شكل توده‌اي يا به صورت رگه‌هاي باريك در درون شكستگي‌ها وجود دارد. ميانگين ?34S پيريت (33/24‰) در محدوده سولفات آب دريا (حدود 20‰) و سولفات‌هاي تبخيري (30‰-10‰) قرار مي‌گيرد كه اين شباهت مي‌تواند نشان‌دهنده منشا‌‌گيري گوگرد از چنين منابعي باشد. ته‌نشست سولفيدها با منشا رسوبي به فازهاي پسين بعد از تشكيل كانسار نسبت داده مي‌شود. مطالعات سنگ‌شناسي نشانگر اين مطلب بوده و نشان مي‌دهند بخش بيشتر پيريت موجود در نمونه‌ها از نظر بافتي و همبود(پاراژنزي) پس از تشكيل مگنتيت به وجود آمده است.