ساختار داستاني حكايت ها در حديقه سنايي

حديقه سنايي يكي از مهمترين منظومه هاي عرفاني و اخلاقي است كه مباحث تعليمي آن به شيوه مستقيم يا درخلال حكايت ها و تمثيل هاي گوناگون بيان شده است. يكي از وجوه اهمّيّت اين منظومه، اشتمال آن بر قصّه هاي ديني و اخلاقي و پايه گذاري اين نوع از داستان ها در متون عرفاني است. در اين مقاله، نگارنده با توجه به پيشينه تحقيق در مورد قصّه پردازي سنايي كوشيده است از ديدگاه متفاوتي، شيوه سنايي را در داستان پردازي تشريح و توصيف كند و چگونگي ارتباط حكايت ها با متن را نشان دهد و با توجه به آمار ارايه شده، ويژگي هر يك از عناصر داستاني موجود در حكايت هارا مورد تحليل و بررسي قرار دهد. نتايج كلّي مترتب بر اين بررسي، آن است كه حكايت پردازي سنايي صرفاً ابزاري براي تبيين و تعليم مسايل اخلاقي است و جز در چند نمونه، ساختار و ظرافت داستاني در آن مطرح نيست. حكايت‌ها غالباً به شكل گفتگوي دوطرفه و بدون كنش فيزيكي ارايه شده اند. در اين حكايت‌ها طبقات مختلف اجتماعي حضور دارندو بيشتر آنها ، شخصيّت‌هاي گمنام محسوب مي شوند. شخصيّت‌هايي كه ساده و ايستا هستند و تشخّص زباني ندارند. راوي اين حكايت‌ها، در اكثر موارد، بر تمام اعمال و افكار شخصيّت‌ها اشراف دارد و داناي كلّ مداخله‌گرمحسوب مي شود .