ارزيابي عوامل موثر بر كيفيت شيميايي آب زيرزميني دشت جيرفت با استفاده از روش هاي آماري و هيدروشيميايي

ارزيابي عوامل موثر بر كيفيت شيميايي آب زيرزميني دشت جيرفت با استفاده از روش هاي آماري و هيدروشيميايي

دشت جيرفت در فاصله 230 كيلومتري جنوب شهرستان كرمان و در جنوب خاوري ايران قرار گرفته است و شامل دو آبخوان است: يك آبخوان تحت فشار و يك آبخوان آزاد، اما آبخوان تحت فشار به سمت حواشي دشت محدود شده و به آبخوان آزاد تبديل مي شود. آب نفوذيافته از مخروط‌افكنه هاي بخش شمالي نقش بسيار مهمي در تغذيه آبخوان دارد، اما نقش رودخانه هليل رود نيز قابل ملاحظه است. به دليل اين‌كه آب زيرزميني مهم‌ترين منبع جهت مصارف كشاورزي، شرب و صنعت در اين منطقه است، بنابراين ارزيابي كيفي آن اهميت ويژه اي دارد. هدف از اين تحقيق ارزيابي كيفي آب زيرزميني در دشت جيرفت است و شامل بررسي تغييرات مكاني كيفيت آب زيرزميني در بخش هاي مختلف و تعيين عوامل موثر بر آن است. در اين مطالعه براي ارزيابي كيفيت شيميايي آب زيرزميني از تلفيقي از روش هاي آماري مانند تجزيه خوشه اي و ضرايب همبستگي و روش هاي هيدروشيميايي مانند نسبت هاي يوني و نمودار هاي تركيبي استفاده شده است. نمونه هاي آب زيرزميني با استفاده از روش تجزيه خوشه اي گروه بندي شده و نمونه هاي مشابه شناسايي شدند. بر اساس نتايج تجزيه خوشه اي، نمونه هاي آب زيرزميني در چهار گـروه قـرار مي گيـرند (آبخـوان از لحـاظ كيفـي به چـهار زون تقسـيم شـده است) كه هر گـروه داراي تركيب شيـميايي متـفاوتي است. در اين نوشـتار، از نسبت هاي يوني ماننـد (Na+K-Cl)/ (Na+K-Cl+Ca)،Mg/(Ca+Mg) ، Ca/(Ca+SO4)، Na/ (Na+Cl)، HCO3/ (sum anions) و Cl/ (sum anions) و نمودار هاي تركيبي براي تعيين عوامل موثر بر كيفيت آب زيرزميني استفاده شده است. بر اساس نتايج حاصل، فرايندهايي مانند انحلال ژيپس، هاليت، سولفات هاي سديم‌دار، هوازدگي پلاژيوكلازهاي غني از سديم و تبادل يوني كيفيت شيميايي آب زيرزميني را تحت‌تاثير قرار مي دهند.