مدل رشد بخش كشاورزي ايران با تاكيد بر فناوري و سرمايه انساني

Modeling Agricultural Growth in Iran: Focusing on Technology and Human Capital

هدف اين مقاله شناسايي متغيرهاي موثر و برآورد كمّي تاثير آنها بر رشد ارزش افزوده كشاورزي ايران است. در اين مورد از نظريه‌هاي مطرح شده الگوهاي رشد جديد كه با ساختار بخش كشاورزي ايران تناسب دارند، استفاده شده است. مهم‌ترين اين عوامل سرمايه انساني و فناوري است. اهميت كيفيت نيروي انساني در تاثير فراوان آن بر رشد اقتصادي است. ايجاد نوآوري‌هاي تكنولوژيكي (فناورانه) در عرصه توليد كه خود نتيجه تحقيق و توسعه يا انباشت دانش است، موجب بهبود روش به‌كارگيري عوامل توليد مي‌گردد. الگوهاي رشد اوليه بيشتر ناظر بر برونزا بودن عامل نيروي كار و تغييرات فناوري بودند ولي به مرور با گسترش الگوها، انباشت دانش و كيفيت نيروي كار به‌عنوان متغيرهاي درونزا در نظر گرفته شدند. در الگوهاي رشد جديد سرمايه انساني، انباشت دانش، تحقيق و توسعه و فناوري به‌عنوان عوامل اصلي رشد معرفي مي‌شوند. مدل شناسايي شده بر اساس داده‌هاي دوره 1350-1382 برآورد شده است. براي برآورد الگوي رشد، ابتدا تابع توليد كاب- داگلاس با استفاده از تكنيك الگوي خود توضيح با وقفه گسترده (ARDL) تخمين زده مي‌شود، سپس با توجه به نتايج تخمين اين تابع، عوامل موثر بر رشد ارزش‌افزوده بخش كشاورزي برآورد مي‌شوند. نتايج حاكي است كه ضرايب رشد سرمايه انساني و رشد فناوري از نظر آماري معنادار و داراي تاثير مثبت بر رشد بخش كشاورزي هستند.