الگوي نمونه‌برداري بينوميال شته Metopolophium dirhodum (Hem.: Aphididae) در مزارع گندم آبي

Binomial sampling plan of Metopolophium dirhodum in irrigated wheat fields

اين تحقيق به منظور تهيه الگوي نمونه‌برداري بينوميال جمعيت شته Metopolophium dirhodum براي پايش جمعيت آن در مزارع گندم آبي منطقه ورامين انجام شد. براي اين منظور نمونه‌برداري‌هاي هفتگي از جمعيت شته در طول دو فصل زراعي 1380 و 1381 صورت گرفت و در هر نمونه برداري، تعداد 50 ساقه گندم بطور تصادفي انتخاب و تعداد شته‌هاي موجود شمارش گرديد. داده‌هاي به دست آمده براي تهيه الگوي نمونه برداري بينوميال شته مورد استفاده قرار گرفت. نتايج نشان داد كه مدل بينوميال به دست آمده در اين تحقيق براي تخمين ميانگين‌هاي جمعيت شته M. dirhodum مشاهده شده در مزرعه (18/20 - 02/0 عدد شته در هر ساقه) قابل استفاده بود. نتايج تجزيه و تحليل رگرسيوني رابطه نسبت ساقه‌هاي داراي شته مشاهده شده با لگاريتم مقادير پيش‌بيني شده از معادله، برازش خوب مدل را با داده‌ها نشان داد. مقايسه منحني‌هاي اندازه نمونه بينوميال و شمارشي نشان داد كه در تراكم كمتر از يك شته در هر ساقه، تعداد نمونه‌هاي لازم براي تخمين ميانگين جمعيت شته در روش بينوميال بيشتر از روش شمارشي بوده، ولي با افزايش تراكم، روش شمارشي به تعداد نمونه‌هاي بيشتري نياز داشت. با توجه به نتايج اين تحقيق، در صورت استفاده از روش بينوميال در سطح دقت 25/0D= (سطح دقت قابل پذيرش در مديريت تلفيقي آفات) مي‌توان زمان نمونه‌برداري را در برنامه پايش جمعيت شته M. dirhodum در مزارع گندم آبي منطقه ورامين كاهش داد.

Binomial sampling plans was developed for monitoring Metopolophium dirhodum population in wheat fields of Varamin region, Iran. Aphid population was sampled weekly during two growing seasons of 2001-2002. In each sampling date, 50 wheat stems were chosen randomly and the number of aphids was counted and the data was used for developing binomial sampling plan. The results indicated that the sample size estimated from the binomial method was larger than the enumerative method at the density lower than one aphid per tiller. However, a larger sample size was required in enumerative method at higher aphid densities. Analysis of the linear regression between the observed and estimated proportions of wheat tillers infested with M. dirhodum showed good fit between the binomial model and the data. Applying the model, it was possible to estimate the mean aphid population densities observed in this study (0.02-20.18 aphid/tiller). The results revealed that the developed binomial sampling plan at precision levels of D= 0.25 (acceptable precision level in IPM) could be applied to reduce sampling time in monitoring programs of M. dirhodum in irrigated wheat fields of Varamin region.