جايگاه حديث «قرب نوافل» در منابع فريقين و بررسي تطبيقي رويكرد عرفا و محدّثان نسبت به آن

حديث «قرب نوافل» كه در شمار احاديث قدسي قرار دارد، حديثي است كه در منابع كهن و معتبر شيعه وسنّي، با اسناد متعدّد، نقل شده است. بررسي هاي رجالي حاكي از صحّت برخي از طرق آن است و چنانكه دانشمندان فريقين تصريح كرده‌اند، كثرت نقل آن گوياي اصالت آن است. افزون بر اين، حديث مزبور، ازجمله مهمترين مستندات صوفيّه است و عرفا بارها آن را به عنوان شاهدي بر مباحث كتب خويش مطرح كرده‌اند؛ پاره‌اي از عرفا مانند ابن عربي، صدر الدين قونوي و سيّد حيدر آملي آن را به عنوان مستندي براي مباحث عرفاني، مانند وحدت وجود و توحيد افعالي مورد توجّه قرار داده‌اند؛ برخي از آنها هم تفسيري به مانند محدّثان از حديث مزبور داشته‌اند؛ امّا محدّثان، حديث مزبور را در پرتو قرآن و روايات، به امداد الهي براي مومنان و يا نيل بنده به مرتبه‌اي كه تنها خواهان رضاي حقّ‌تعالي باشد، توضيح داده‌اند. در اين جستار تلاش شده است كه ضمن معرّفي مآخذ حديث و نقد و بررسي سندي آن، مدلول حديث، با توجّه به سياق آن و نيز مدلول آيات و روايات ديگر، رازگشايي و ضمن مقايسه برداشت عرفا و محدّثان از روايت مورد نظر، رويكرد هريك از آنها در قبال حديث ارزيابي شود.