مطالعه تطبيقي نقش شكار در هنر ايران باستان با هنر بين‌النهرين

comparative research on hunting scenes in ancient Iranian and mesopotamian art

در اين مقاله سعي بر اين است كه شباهت‌ها و تفاوت‌هاي نقش شكار در هنر ايران باستان از دوره هخامنشي تا ساساني با هنر بين‌النهرين با تاكيد بر دوره آشور بررسي شود. پژوهش به روش تحليلي- تطبيقي درجهت بررسي نقش شكار در اين تمدن‌ها و معرفي برخي مفاهيم نمادين نهفته در آن‌ها از طريق گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي و اسنادي صورت گرفته است. هدف از اين پژوهش جست و جوي نقش شكار و همچنين معرفي مفاهيم نمادين شكار در اين تمدن‌هاست. در اين پژوهش تلاش شده است تا حد امكان انگيزه‌ها و دلايل به تصوير كشيدن نقوش شكار بيان شود. با توجه به اين‌كه نقش و صحنه‌هاي شكار از كهن‌الگوهاي بشر هستند، پس از يكجانشيني و شكل‌گيري تمدن‌ها اين‌گونه تصاوير وجوه نمادين خود را حفظ ‌كردند. ابزاري نمادين در جهت نمايش پرشور قدرت و تسلط بشر (اغلب پادشاهان) بر نيروهاي طبيعي و حتي مافوق طبيعي كه در قالب حيواناتي قدرتمند چون شير يا گاو و جانوران اسطوره‌اي تصوير مي‌شدند. وجوه اشتراك و تفاوت‌هايي درصحنه‌هاي شكار بر آثار هنري برجاي مانده نظير مهرها، ظروف، نقش برجسته‌ها، سلاح‌ها و... در ايران و بين‌النهرين مشاهده مي‌شود. از جمله وجوه اشتراك اين صحنه‌ها در تمدن ايران باستان و بين‌النهرين مي‌توان، شكار گاو توسط شير را نمادي از تغيير فصول يا غلبه نيروي خير بر شر و نيز تصوير سمبليك پادشاهان در صحنه‌هاي شكار هم‌چون سمبلي در نمايش توانايي ايشان براي دفع نيروهاي شر و دشمنان از سرزمين و مردمان تحت سلطه آنان ذكر كرد. تفاوت و افتراقي كه ميان تمدن ايران باستان و بين‌النهرين مي‌توان مشاهده كرد اين است كه در بين‌النهرين صحنه شكار جانوران اساطيري به خدايان و پهلوانان اسطوره‌اي اختصاص دارد، در حالي كه در ايران برخي پادشاهان خود منشا خير و بركت و قدرت الهي محسوب مي‌شوند.