تعيين سطح پايداري سامانه آب كلان‌شهر تهران

Sustainability Level Determination of Urban Water System;Tehran Metropolitan Area

تهران از گذشته با معضل كم آبي روبرو بوده است و براي تامين آب موردنياز خود از دست اندازي به حوضه‌هاي مجاور كوتاهي نكرده است. با توجه به روند رو به رشد تقاضاي آب و محدوديت منابع، در آينده‌اي نه چندان دور وقوع بحران آب در تهران بسيار محتمل است. با هدف جلوگيري از اين بحران، ابتدا لازم است تا تحليلي دقيق و كاربردي از وضعيت سامانه آب شهر تهران به عمل آيد. در اين تحقيق تلاش شده است تا از منظر "توسعه پايدار شهري" به عنوان ديدگاهي به نسبت جديد در توسعه شهري، مولفه‌هاي سامانه آب شهري مورد بررسي قرار گرفته و ميزان پايداري سامانه آب كلان شهر تهران تعيين شود. به منظور تعيين سطح پايداري سامانه آب تهران، مي‌بايد با استفاده از يك سري معيارها و شاخص‌هاي كمي و كيفي متناظر، به صورت سيستماتيك پايداري سامانه را در حالت كلي و به تفكيك حوزه‌هاي مختلف سنجيد. در اين تحقيق پس از ارايه يك تعريف بنيادين از سامانه پايدار آب شهري، بر مبناي شاخص شناسي در توسعه پايدار و معيارهاي پيشنهادي صاحب نظران، معيارهاي سنجش پايداري استخراج شد. سپس با استفاده از تلفيق روش تحليل سلسله مراتبي و طيف ليكرت نظرات خبرگان از طريق ماتريس‌ها و پرسشنامه جمع آوري شد و مورد محاسبه و تحليل قرار گرفت. در اين راستا، چه در جهت افزايش سازگاري ماتريس‌ها و چه در جهت كنترل مطلوبيت نظرات خبرگان در تكميل ماتريس‌ها و پاسخگويي به سوالات پرسشنامه از يك سري شاخص بهره‌جويي شد. در نهايت با محاسبات انجام شده مشخص شد وزن مطلق سلسله مراتبي پايداري سامانه آب شهر تهران 592/0 از يك است. بر اين اساس مي‌توان گفت سامانه آب تهران در حالت نيمه پايدار قرار دارد.

Tehran has been facing water shortage challenge for decades and it has not hesitated to exploit neighboring watersheds. Rising demand and limited resources might make water crisis a strong possibility in the near future. An accurate and applied analysis of Tehranʹs urban water system (UWS) would be the first step to be taken to prevent such a crisis. This research is an effort to make an assessment of different aspects of urban water systems and to determine sustainability level of Tehranʹs UWS, based on the concept of “sustainable urban development” as a new viewpoint in urban development. A systematic analysis of sustainability of the system with a series of quantitative and qualitative criteria and corresponding indices thereof is necessary to assess sustainability level of Tehranʹs UWS as a whole and as distinct basins. A basic definition of sustainable urban water system is proposed, which is used along with index study in sustainable development and expert-suggested criteria to establish a set of sustainability assessment criteria. A combination of analytic hierarchy processes and Likert scale is, then, used to analyse the data collected through matrices and questionnaires. A series of indices are used to increase compatibility of the matrices or to control accuracy of expertsʹ opinion. The analysis shows the absolute hierarchical weight of Tehranʹs UWS to be 0.592 (of 1), i.e. Tehranʹs UWS is in semi-sustainable state.