ابن فُندق و تاريخ شناسي

موضوع اين نوشتار تحليل انديشه تاريخي ابن فندق است. مسيله بنيادين پژوهش حاضر اين بود كه شرافت علم تاريخ از نگاه ابن فندق در چيست؟ آيا او به سان ديگر مورّخان عهد ميانه اسلامي، متاثر از سنّت ارسطويي، تنها به شرافت موضوعي و نفعي علم تاريخ قايل بوده و يا به شرافت روش دانشي تاريخ باور داشته است. نگارنده در اين مقاله با مطالعه و ارزيابي آثار ابن فندق، به‌ويژه مقدمه مبسوط او در «تاريخ بيهق»، به اين نتيجه رسيده است كه علي بن زيد بيهقي، اساساً به شرافت روشي دانش تاريخ قايل نبود و همانند ديگر مورخّان عهد ميانه اسلامي، تنها به شرافت موضوعي و نفعي علم تاريخ اعتقاد داشته است.

The present study aims to provide an analysis of the historical thoughts of Ibn Funduq. The basic question in the present research is “What is the superiority of the science of history in view of Ibn Funduq?” Was he, similar to other historians of the Middle Islamic Period, influenced by the Aristotelian tradition, merely for the subjective and beneficial dignity of history? Or did he believe in the methodological dignity of history as a science? An investigation into Ibn Funduq’s writings, mainly his lengthy introduction in T?rikh, helped the author of this article reach the conclusion that Ali bin Zayd Beyhaqi did not principally believed in the methodological dignity of the science of history; rather, like all historians of the Middle Islamic Period, he merely believed in the subjective and beneficial dignity of history.