ارتباط بين مواجهه شغلي با گرد و غبار سيمان و شيوع علايم و اختلالات تنفسي

The Relationship between Occupational Exposure to Cement Dust and Prevalence of Respiratory Symptoms and Disorders

سابقه و هدف: گر چه در فرايند توليد سيمان وجود گرد و غبار و بيماري‌هاي تنفسي مرتبط با آن از مهم‌ترين مخاطرات شغلي به شمار مي‌آيند، صاحب‌نظران در مورد وجود يك ارتباط قطعي بين تماس با گرد و غبار سيمان و بروز علايم تنفسي يا اختلالات عملكرد ريه با هم اتفاق‌نظر ندارند؛ بنابراين، مطالعه حاضر با هدف بررسي و شناخت دقيق‌تر تاثيرات تماس شغلي با گرد و غبار سيمان در سيستم تنفسي در يك كارخانه توليد سيمان طراحي و اجرا گرديد. مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع هم‌گروهي تاريخي مي‌باشد. جمعيت مورد مطالعه كه براساس محاسبات آماري تعيين و به‌صورت تصادفي انتخاب شد، از 88 نفر كارگر مرد داراي مواجهه شغلي با گرد و غبار سيمان (گروه مواجهه) و 80 نفر كارگر مرد سالم فاقد هرگونه مواجهه قبلي يا فعلي با گرد و غبار سيمان (گروه مرجع) تشكيل شده بود كه از نظر جمعيت‌شناختي و شرايط اجتماعي اقتصادي و سابقه كار با گروه مواجهه مشابه بود. كارگران در محل كار مصاحبه شدند و پرسشنامه بررسي علايم تنفسي براي آن‌ها تكميل گرديد. از همه عكس ريه گرفته شد و آزمايش عملكرد‌هاي ريه به عمل آمد؛ همچنين تراكم گرد و غبار به‌روش وزن سنجي با استفاده از فيلتر هولدر حاوي فيلتر غشايي متصل به سيكلون در كارگاه‌هاي آلوده كارخانه اندازه‌گيري شد. فازهاي سيليسي و درصد سيليس نمونه گرد و غبار نيز از طريق خريد خدمت با روش پراش و فلورسانس پرتو x اندازه‌گيري شد. يافته‌ها: ميزان تراكم ذرات‌گرد و غبار قابل استنشاق و غيرقابل‌استنشاق به‌ترتيب برابر با 2/14±26 و 6/42±4/53 ميلي‌گرم در مترمكعب بود كه هر دو از حدود مجاز مواجهه شغلي براي اينگونه ذرات (mg/m3 5) به‌مراتب بالاتر است. آزمون‌هاي آماري تي و كاي‌دو نشان داد كه علايم تنفسي نظير سرفه منظم، دفع بلغم، خس‌خس سينه و كوتاهي نفس به‌طور معناداري در گروه مواجهه بيش از گروه مرجع ‌بود (05/0P < )؛ همچنين حالات غيرطبيعي در ريه‌ها و تغييرات ارتشاحي بافت ريه در عكس‌هاي ريه در گروه مواجهه بيش از گروه مرجع ملاحظه شد. آزمايش‌هاي اسپيرومتري كه توسط پزشك متخصص مورد بررسي قرار گرفت، تغييرات معنادار عملكرد‌هاي ريه كارگران گروه مواجهه را نشان داد. ضمناً تفاوت معناداري بين تعداد افراد سيگاري و طول مدت اعتياد آنان در بين دو گروه مشاهده نشد. بحث: با توجه به اينكه گروه‌هاي مواجهه و مرجع از نظر ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي، اجتماعي، اقتصادي و متغيرهاي مخدوش‌كننده مهمي نظير تعداد افراد سيگاري و طول مدت اعتياد آنان مشابه بودند، به احتمال زياد كاهش معنادار متغيرهاي عملكرد ريه و افزايش معنادار علايم تنفسي در گروه مواجهه را مي‌توان به مواجهه آنان با گرد و غبار سيمان منتسب نمود، لذا نتايج اين مطالعه حاكي از آن است كه تماس شغلي با گرد وغبار سيمان سبب ايجاد اختلالات تنفسي و تغيير معنادار متغيرهاي عملكرد ريه مي‌شود.