اثر همزيستي ميكوريزايي بر جذب عناصر غذايي توسط برخي ژنوتيپ‌هاي تجاري گياه بادام در يك خاك لوم شني

Influence of Mycorrhizal Symbiosis on the Uptake of Nutrients in some Commercial Genotypes of Almond in a Sandy Loam Soil

همزيستي قارچ-گياه يكي از مهمترين روابط متقابل مفيد در اكوسيستم‌هاي زميني است كه اثرات مثبت آن بر رشد، فيزيولوژي و اكولوژي گياهان مختلف در گذشته اثبات شده است. با وجود اين، همزيستي قارچ‌هاي ميكوريزايي با گياه بادام و جذب عناصر غذايي توسط آن هنوز در كشور ايران مورد بررسي و مطالعه قرار نگرفته است. از اين‌رو به منظور بررسي اثر همزيستي ميكوريزايي بر جذب عناصر غذايي توسط ژنوتيپ‌هاي تجاري و بومي بادام در استان چهارمحال و بختياري آزمايشي به صورت فاكتوريل شامل چهار ژنوتيپ بادام (مامايي، ربيع، تلخ و سفيد)، دو سطح فسفر (0 و 150 كيلوگـــرم در هكتار) و دو گونه قارچ ميكــوريزا (Glomus intraradices و Glomus mosseae به همراه يك تيمار بدون تلقيح) در قالب طرح بلوك‌هاي كاملاً تصادفي با سه تكرار در شرايط گلخانه‌ براي مدت 4 ماه اجرا شد. بر اساس نتايج حاصل از اين آزمايش همزيستي ژنوتيب‌هاي مختلف گياه بادام با قارچ‌هاي آربسكولار ميكوريزا موجب افزايش غلظت و جذب عناصر غير متحرك مانند فسفر و روي گرديد، ولي غلظت عناصر نيتروژن، آهن و منگنز را در اندام هوايي كاهش داد اين درحالي است ‌كه جذب اين عناصر توسط گياه افزايش يافته و يا تغييري نشان نداد. تلقيح ميكوريزايي موجب ‌شد غلظت برخي عناصر مانند فسفر و روي در ريشه بادام افزايش يابد، ولي بر جذب مس و پتاسيم اثر مثبت نشان ‌نداد. ارقام مختلف بادام نيز در برداشت عناصر غذايي از خاك اختلاف معني‌دار نشان دادند ولي ميزان و روند اين اختلاف براي عناصر گوناگون يكسان نبود. نتايج نشان داد كه گونه‌هاي مختلف قارچ ميكوريزا اثرات يكسان بر جذب و غلظت عناصر غذايي در ژنوتيپ‌هاي بادام دارند. به‌طور كلي، نتايج اين مطالعه نشان داد كه اثر قارچ ميكوريزا بر تغذيه عناصر گوناگون در بادام متفاوت است و به نوع و توزيع عنصر غذايي بين اندام‌هاي هوايي و زيرزميني گياه بستگي دارد در حالي‌كه گونه‌هاي قارچ در جذب عناصر غذايي به ‌طور يكسان عمل كرده‌اند.