نقاشي مانوي و تاثير آن بر نگارگري اوليه اسلامي

manich art and its infiuence on early islamic paintings

مانويت در قرن سوم ميلادي در نتيجه امتزاج و اتحاد عقايد مزدايي و مسيحي در ايران به وجود آمد. مانويان به علت آزار پيشوايان دين زرتشتي به سوي كشورهاي شرقي و شمالي كه عده ايرانيان در آنجا فراوان بود، مهاجرت كردند و در سغد اقليت مستقلي تشكيل دادند. مانويان به دليل منشا ايراني خود طبعاً نفوذ و تاثير هنر ايراني را تا سرحدات چين پيش بردند. مذهب مانوي كه در آسيا و نيز بخش اعظم شمال آفريقا و جنوب اروپا رونق و گسترش يافته بود، در تاريخ هنر ايران از اهميت بسزايي برخوردار است. استيلاي اعراب بر ايران، مانويان را نجات داد و به مدت چند نسل از تسامح موجود در سرزمينهاي اسلامي برخوردار شدند و از اين وضعيت مطلوب براي تبليغ و گسترش آيين خويش بهره جستند. در ايران و بين النهرين بر فن و نقشمايههاي تزييني مانوي تاكيد شد و ذهن و قريحه اسلامي نيز آن را با نگاره هايي با مفاهيم مذهبي و ديني هماهنگ نمود و در حقيقت هنر مانوي پايه گذار نگارگري پس از اسلام شد. در اين مقاله با استفاده از روش تحقيق تاريخي و توصيفي و از طريق مطالعه اسناد و مدارك معتبر، مورد پژوهش قرار گرفته است . ابتدا آيين ماني و سپس نقاشي مانوي با توجه به تاثيراتي كه از منابع مختلف پذيرفته، بررسي شده و سپس تاثيراتي كه اين هنر بر نگارگري اوايل دوران اسلامي گذاشته، معرفي شده است.