كاربرد رويكرد منطق فازي در مدلسازي تجارت غيرقانوني (قاچاق) در ايران

A Fuzzy Logic Approach to Modeling the Smuggling Index of Iranʹʹs Economy

در مطالعه ي حاضر اندازه ي فعاليت هاي تجاري غيرقانوني (قاچاق) در ايران با استفاده از رويكرد منطق فازي براي دوره ي 85-1350 مدلسازي و نهايتاً شاخصي براي آن استخراج مي‌شود. براي اين منظور سه شاخص بار ماليات وارداتي, نرخ بيكاري و ميزان شكاف نرخ ارز (نرخ ارز رسمي و غيررسمي) به عنوان شاخص هايي كه سهم بالايي در توضيح دهندگي ميزان قاچاق در كشور دارند، تشخيص داده شدند و پايگاه قواعد با اتكا به نقطه نظرات خبرگان اقتصادي تشكيل شد. در انتها شاخص قاچاق كالا استخراج گرديد و با دو مطالعه ديگر صورت گرفته در اين خصوص (هر دو از رويكرد MIMIC استفاده نموده اند) مقايسه گرديد. نتايج مطالعه ي حاضر بعضاً تخمين هاي نسبتاً متفاوتي را نسبت به مطالعات پيشين نشان مي دهد كه اين موضوع عمدتاً به تفاوت در رويكرد بررسي و نيز دوره ي مدلسازي ارتباط مي يابد. هر چند در دو مطالعه ي پيشين نيز استفاده از يك رويكرد مشابه به نتايج متفاوتي انجاميده است.

The availability of data for the size of the “Smuggling volume” is important for macroeconomic policy. We use fuzzy set theory and fuzzy logic to construct an annual time-series for the (unobservable) Iran Smuggling Index over the period 1350 to 1385. Three input variables are used - the tax burden, unemployment rate and an index of the exchange rate gap (i.e. the gap between market and interbank rates). The resulting smuggling index time-series is compared with one previously constructed by the second author using a structural “Multiple Indicators, Multiple Causes” (MIMIC) model. The two approaches each yield sensible, but somewhat different, pictures of the Iran smuggling index over this period.