بررسي حقوقي استناد روسيه به دكترين «مسيوليت حمايت» در حمله به گرجستان

روسيه درحمله تابستان سال 2008 به گرجستان ادعا نمود كه براي حفاظت از جان شهروندان روسي و مطابق دكترين «مسيوليت حمايت» براي جلوگيري از وقوع ژنوسيد به زور متوسل شده است. دكترين مسيوليت حمايت، كه در سال 2001 از سوي «كميسيون بين‌المللي مداخله و حاكميت دولت» ارايه گرديد، تلاشي براي پاسخ به معماي مداخله / حاكميت بود كه جامعه بين‌المللي در دهه 1990 با آن مواجه بود. اين دكترين، كه در سال 2005 به تصويب نشست سران كشورهاي جهان رسيد، مسيوليت اوليه حفاظت از مردم در برابر چهار جنايت عمده شامل ژنوسيد، جنايت جنگي، جنايت عليه بشريت و پاكسازي نژادي را بر عهده دولت هر كشور مي‌گذارد. در عين حال، در صورت فقدان تمايل يا توانمندي آشكار دولت مذكور، جامعه بين‌المللي مسيوليت دارد در چارچوب سازمان ملل و مطابق مقررات منشور براي جلوگيري يا توقف جنايات مذكور اقدام نمايد. برخلاف ادعاي روسيه، رفتار اين كشور هيچ‌گونه مطابقتي با منطق و معيارهاي‌ مسيوليت حمايت ندارد و با اين هنجار نوظهور قابل‌توجيه نيست. ادعاي روسيه نشان مي‌دهد اين مفهوم همچنان با خطر سو ‌استفاده از سوي دولت‌ها براي مقاصد يك‌جانبه و منفعت‌طلبانه روبه‌روست و ممانعت از آن تلاش‌هاي جدي‌تر و هماهنگ‌تري را مي‌‌طلبد. گزارش اخير دبيركل سازمان ملل به مجمع عمومي تحت عنوان « اجرايي‌كردن مسيوليت حمايت» گامي در اين مسير است.