تحليلي در مخاطرات محيطي و ژيومورفولوژيكي سكونتگاه‌هاي روستايي شمال منطقه مرند (دشت هالاكو)

The Analysis of environmental and geomorphological hazards in rural settlements on north Marand zone (Halaku plain)

حوادث و رخدادهاي طبيعي مانند زلزله، سيل، ناپايداري دامنه‌ها، بارها زندگي را در روستاهاي منطقه دشت هالاكو در شمال‌غرب استان آذربايجان شرقي تحت تاثير خود قرار داده و خسارات و تلفات جاني زيادي به بار آورده است. اصولاً همه مناطق طبيعي زمين براي استقرار سكونتگاه‌هاي روستايي مناسب نيستند و اكثر روستاها در معرض تهديد جدي عوامل مختلف طبيعي و ژيومورفولوژيكي هستند و آسايش زيستي مردم را سلب كرده‌اند. شرايط توپوگرافي به عنوان عامل فيزيكي، بستر و پهنه استقرار و توسعه كالبدي روستاها تفاوت آشكاري از جهت، شيب، ليتولوژي، ساختارهاي زمين شناسي، مورفولوژي دامنه‌ها، عناصر اقليمي و وضعيت پوشش گياهي دارند. تعدادي از روستاها در كوهستان‌هاي خشن قرار دارند و بعضي در كوهپايه‌ها و دشت‌ها واقع شده‌اند. در اين مقاله مطالعات ميداني اساس كار بوده و هدف آشكار كردن تنگناهاي ژيومورفولوژيكي روستاها است. مخاطرات محيطي و ژيومورفولوژيكي در دو گروه درون‌زاد (آندوژنيك) و برون‌زاد (اگزوژنيك) مورد مطالعه قرار گرفته است. منطقه از نظر فعاليت‌هاي دورن‌زاد بويژه زلزله مورد تهديد جدي قرار دارد و به عنوان پرخطرترين عامل به حساب مي‌آيد و از جهت مخاطرات برون‌زاد، ناپايداري دامنه‌ها و سيل روستاها را تهديد مي‌كند. بحراني‌ترين و مخاطره‌آميزترين وضعيت را در روستاهاي مرتفع كوهستاني بويژه روستاي هرزند عتيق مي‌توان مشاهده كرد.