بهره‌هاي هنري عين‌القضات از گزاره‌هاي ديني در تمهيدات

بسياري از محققان از جمله مشايخ صوفيه در طول تاريخ، تعاريف متعددي از عرفان و تصوف ارايه كرده‌اند. نخستين تعريف از آنِ معروف كرخي (وفات: 200 هـ. ق) مي‌باشد. نيكلسون در پيدايش و سير تصوف 78 تعريف از تصوف، ذكر كرده است كه البته اين تعاريف تنها از سه كتابِ (تذكره الاوليا ، رساله قشيريه و نفحات الانس) برگرفته شده‌اند و هيچ كدام آن طور كه بايد جامع و مانع نيستند. به نظر مي‌رسد در اين ميان، دكتر شفيعي كدكني تعريف كامل و جامع‌تري را ارايه داده است. بنابر تعريف ايشان «تصوف حاصل برخورد هنري است با مذهب». در اين مقاله به عنوان ارايه نمونه‌اي از مصاديق اين تعريف، پس از شرح و توضيح «برخورد هنري» و «تبيين هنري»، تعدادي از آيات و احاديثي كه در تمهيداتِ عين القضات همداني (وفات: 525 هـ. ق) مورد برخورد يا تبيين هنري واقع شده است بررسي و تحليل شده تا مشخص گردد عين القضات در استفاده از آيات قرآن كريم و روايات ايمه اطهار عليهم السلام چه كرده است، برخورد هنري و يا تبيين هنري؟