فهم فلسفي بهشت و دوزخ از نگاه عزيز نسفي

مبدا ومعاد دو بنيان تفكر ديني است وبهشت ودوزخ از اركان بحث معاد است.متكلمان،حكما و عارفان درباره معاد و بالاخص بهشت و دوزخ نكات بسياري را كشف كرده اند.عزيز نسفي انديشمند بزرگ قرن هفتم از سه منظر نقلي، عقلي و كشفي به بررسي مساله بهشت و دوزخ پرداخته است. در اين مقاله ماحصل يافته‌هاي وي بر اساس روش عقلي بررسي مي‌شود. مباني وي در تفسير معاد همان اصول فلسفه مشايي است كه با بعضي از نكات فلسفه اشراقي تلفيق شده است. نسفي با تكيه بر تجرد نفس و امكان به فعليت رسيدن عقل نظري و عقل عملي و وابستگي يا رهايي نفس از جسم و اوصاف و احوال آن مساله بهشت و دوزخ را تفسير مي‌كند و مفاهيمي همانند مراتب بهشت و دوزخ ، صحيفه اعمال ، لذت و رنج اخروي ، درخت طوبي و زقوم ، حوران بهشتي ، انهار اخروي ، ملايكه عذاب و ميزان و... را با نوعي تاويل فلسفي ارايه مي‌كند.