روش‌شناسي برخورد پيامبر(ص) با مشركان و اهل كتاب

Prophet’s procedures of interaction with pagans and Ahle-ketab

مطالعه شيوه‌هاي رفتار و تعامل پيامبر اعظم (ص) به عنوان برجسته‌ترين فرستاده الهي با گروه‌هاي مختلف مردم، از جمله نيازهاي روزگار به شمار مي‌رود. شناخت اين شيوه‌ها مي‌تواند راه‌هاي نفوذ در دل‌هاي مخاطبان تبليغ و ترويج ديني را در عصر حاضر به ما بنماياند. از ميان طيف مخاطبان پيامبر اسلام، مهم‌ترين گروه‌ها مشركان (شامل بت‌پرستان، ستاره‌پرستان و ساير پرستندگان خدايان متعدد) و اهل كتاب (شامل يهود، نصارا، صابيان و مجوس) بوده‌اند. حكمت و درايت نبوي ايجاب مي‌كند كه پيامبر (ص) با توجه به شناخت كافي كه از مخاطبان خود دارد، براي هر گروه از مخاطبان به فراخور شرايط فكري ، روحي و اجتماعي، روش‌هاي مناسب و موثر و مستقلي را به كار گيرد تا فرآيند اقناع و اثرگذاري معنوي به خوبي به انجام رسد. در اين مقاله مهم‌ترين روش‌هاي تبليغي پيامبر(ص) در مواجهه با مشركان (از جمله نرم‌خويي در برخورد و معاشرت، يادآوري نعمت‌ها، مقايسه بت‌ها با الله، ارسال نامه‌هاي دعوت به پادشاهان، حضور در ميان قبايل و اعزام چهره‌هاي شاخص) و اهل كتاب (از جمله پاسخ به شبهه‌ها، تصديق رسالت‌هاي پيشين، دعوت به مشتركات و عقد پيمان صلح و همزيستي) به اختصار بيان شده است

Studying the prophet’s methods of interaction with his opponents is a need nowadays. Through these procedures, we can be aware of the best ways to penetrate into others hearts and introduce religious ideas (instructions). On the other hand, we can consider Ahle- Ketab including Jews, Christians and some other religious groups like Sabe’in and Magus and pagans including idol and star worshipers, as the most important communities whom the prophet tried to guide. He adopted various procedures to deal with each group and preached them because of their diverse positions, traditions and feelings. Some of these methods include the prophets interaction with the pagans (such as kind treatment, reminding God’s blessings, comparing the idols with Allah, and dispatching letters to the kings) as well as with Ahle- Ketab (such as his reply to religious doubts, confirming the former shari’ahs and prophets, inviting to common ideas, and signing peace treaties.