ديدگاه‌هاي كلامي سعدي بر بنياد قصايد

سعدي يكي از معدود شاعران زبان فارسي است كه به واسطه نفوذ آثارش، حضوري دايمي، عميق و اثربخش در فرهنگ ايراني داشته است. در اين مقاله تلاش شده تا رابطه ميان بخشي از اشعار اين شاعر يعني قصايد وي، كه عموماً لحن و محتوايي وعظ‌آميز، خطابي و ديني و اخلاقي دارد، با اصول و مباني مكتب كلام اشعري به‌طور دقيق و مستند بررسي شود. بدين منظور پس از ارايه تعريف؛ ويژگي‌ها، و دلايل پيدايش علم كلام، به بحثي تاريخي درباره مكاتب كلامي و زمينه‌هاي پيدايش آن‌ها پرداخته شده، اما از آن ميان به دو مكتب غالب كلامي در تمدن اسلامي، يعني معتزله و اشاعره توجه خاصي شده است. در بخش اصلي اين مقاله با عنوان، "مكتب كلامي سعدي"، ابتدا دلايل و زمينه‌هاي تاريخي گرايش سعدي به كلام اشعري باز نموده شده و نهايتاً نشانه‌هاي اين گرايش و تجلي اشعري‌گري وي از ميان قصايد استخراج و ذيل عناوين معروف مباحث كلامي، هم‌چون "رويت الهي"، "عدل الهي"، "جبر و اختيار"،... طبقه‌بندي و تشريح شده است.