بررسي تاثير و تاثر متقابل عرب و زبان عربي و شعر فارسي در قرون نخستين هجري

حضور اعراب در ايران و دوام اين حضور تا حدود سه قرن در اين سرزمين، تاثيرات فوق‌العاده‌اي بر زبان و ادبيات ايرانيان و اعراب گذاشته است كه اغلب پژوهش‌گران اين امر را از زاويه‌اي منفي بازكاوي كرده‌اند؛ اما در اين مقاله سعي بر آن است با دلايل كافي و از زاويه‌اي مثبت نشان داده شود كه اگرچه شعر و ادبيات فارسي نمود بارزي در اين دوران (قرون نخستين هجري) ندارد، نمي‌توان اين مسيله را دليلي بر سكوت و خاموشي مطلق ادبيات ايران در نظر گرفت؛ چرا كه در اين دوران زبان و ادبيات ايران به‌تدريج و در حركتي پويا و به‌ظاهر ناپيدا روندي رو به رشد را طي كرده است؛ به‌گونه‌اي كه زمينه شكوفايي شعر و ادبيات فارسي در قرن‌هاي بعد در همين زمان پايه‌ريزي مي‌شود. در اين دوران اگرچه خط و زبان پهلوي به‌تدريج جايگاه خود را از دست داد، با گذر زمان و به موازات بروز توانمندي‌هاي ايرانيان، زبان فارسي متولد شد و با استفاده گسترده از خط عربي به‌عنوان ابزاري بسيار كارآ و آسان (نسبت به ساير خطوط) كه در سايه پذيرش دين مبين اسلام و استقبال شديد مردم از اين آيين الهي، در بخش‌هاي زيادي از ايران رواج يافته بود، با حمايت سردمداران حكومت‌هاي نيمه‌مستقل، به زبان ملي ايرانيان تبديل گرديد. در واقع در اين دوران ارتباط ايرانيان با اعراب با پشت سر گذاشتن فراز و نشيب‌هاي بسيار، از يك‌سو باعث وحدت زباني ميان ايرانيان و تمسّك آن‌ها به زباني نو و گسترش فراگير آن شد و از سوي ديگر با حضور طبقه خاصي از ايرانيان در گستره شعر عرب، خدمات ارزنده‌اي به زبان و فرهنگ عربي عرضه شده و زبان عربي دوراني از رشد و شكوفايي را تجربه كرد.