نشانه‌شناسي اولين رمان اجتماعي ايران

تهران مخوف اثر مشفق كاظمي اولين رمان اجتماعي ايران دانسته شده است؛ در اين مقاله تلاش كرده‌ايم نشانه‌هاي اجتماعي اين رمان را از منظر علم نشانه‌شناسي تبيين كنيم و به اين پرسش‌ها پاسخ دهيم كه نشانه‌هاي اين رمان به چه نظام‌هاي طبقاتي دلالت دارد؟ و آيا اين نشانه‌ها ايديولوژيكي هستند؟ به اين منظور ابتدا به تعريف علم نشانه‌شناسي و نشانه‌شناسي اجتماعي پرداخته‌ايم و سپس جلوه‌هاي مختلف نشانه‌هاي اجتماعي تهران مخوف را در حوزه‌هايي همچون نشانه‌هاي هويت، آداب و معاشرت بررسي كرده‌ايم و به اين نتايج رسيده‌ايم كه كاظمي به عنوان نويسنده رمان اجتماعي دوره اوليه، به‌خوبي از نشانه‌ها بهره گرفته و با به‌كارگيري درست آن‌ها توانسته ضمن نمايش اوضاع نابه‌سامان اجتماعي نظير اختلاف طبقاتي، نظام دوقطبي، ضعيف‌كشي و... مفهوم ايديولوژيكي اين نشانه‌ها را به‌وضوح نشان دهد و همچنين با تقابل دو نظام نشانه‌اي متفاوت فقير و غني جنبه‌هاي خوفناك تهران اواخر عصر قاجار را به نمايش بگذارد.