اقوام هندوايراني و سرزمين ايران‌ويج

Indo-Iranian People and Aryanəm vaējō Territory

باستان‌شناسان و تاريخ‌دانان به دنبال زبان‌شناسان سال‌ها در تشخيص قوميت «هندواروپايي» و موطن اوليه آن‌‌ها به جست‌وجو و مطالعه در آثار به‌جا مانده از اين مردم پرداختند. در اين مطالعات فرهنگ‌هايي همچون «آندرونوو»(Andronovo) و «جيحون» در استپ‌ها و واحه‌هاي آسياي مركزي به اقوام «هندوايراني» شناخته شدند كه احتمالاً در اواخر هزاره چهارم را اوايل هزاره سوم قبل از ميلاد، در استپ‌هاي آسياي مركزي از اقوام هندواروپايي جدا شدند و به‌سمت نواحي آسياي مركزي جنوبي و افغانستان حركت كردند. اين اقوام پس از سكونت در منطقه‌اي كه بر حسب سنت و روايت اوستا و ريگ‌ودا (متون باستاني اقوام هندوايراني) به نام اَريانم وَيِجَه (Airyan?m va?j?) شهرت دارد، در حدود اواخر هزاره دوم و اوايل هزاره اول پ‌م هم‌زمان با عصر «برنز متاخر» (Late Bronze age) از يكديگر جدا شدند و در مسيرهاي جداگانه‌اي وارد سرزمين هند و فلات ايران شدند. بر اين اساس، در پژوهش حاضر تلاش بر اين است كه از طريق بررسي در يافته‌هاي باستان‌شناختي و مقايسه آن‌ها با متن اوستا و به ميزان كمتري با متن ريگ‌ودا مكان تقريبي اَريانم وَيِجَه را تعيين كنيم.