در آمدي بر معناي سكولاريسم

در چند دهه اخير برخي مفاهيم اجتماعي همچون سكولاريسم چه در دنياي غرب و چه در ايران مورد بازبيني و واكاوي‌هاي مجدد قرار گرفته است. نوشتار حاضر در پاسخ به چرايي بازبيني و واكاوي معنايي سكولاريسم از دو دسته علل داخلي و خارجي صحبت به ميان آورده است. در بعد جهاني علل اين امر را بايد در مسايل مختلفي از جمله افزايش توجه به دين و دينداري در جهان، جهاني شدن و تبعات آن بر عرصه‌هاي مختلف جوامع، افزايش حكومت هاي ديني در جهان، ناكارآمدي نظام‌هاي سكولاريستي در جوامع اسلامي، فقدان ظرفيت سكولاريسم براي رفع مشكلات جهان و ازجمله نظام‌هاي غربي جستجو كرد. در بعد داخلي نيز رواج انديشه‌هاي جديد غربي در ايران، چند ضلعي بودن سكولاريسم و رويكرد تك بعدي روشنفكران ايران به اين مفهوم، تحول در سرمشق‌هاي روشنفكران و... بررسي معنايي سكولاريسم را حياتي مي‌سازد. لذا در اين زمينه ضروري است كه ضمن تبيين معناي تاريخي سكولاريسم به نحوه ايجاد آن و وجوه تمايز و تشابه آن با مفاهيم ديگر از جمله عرفي شدن، پست سكولاريسم، به ابعاد مختلف آن همچون سياسي، اجتماعي و فلسفي و جنبه هاي فردي، نهادي، سكولاريسم در اسلام و در منظومه معرفتي متفكران مسلمان و... پرداخته شود و اين مهمترين هدف اين مقاله را تشكيل مي دهد.