بررسي رويكردهاي سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران از منظر مساله كارگزار - ساختار

A Survey on Approaches of Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran through the Structure- Agent Model

چكيده رويكرد هر نظريه‏پرداز به مساله كارگزار – ساختار يا نحوه تعامل كارگزار – ساختار، يكي از عوامل كليدي جهت‏دهنده به برداشت و تحليل وي در مورد محيط اجتماعي تحت مطالعه‏اش مي‏باشد. اين مقوله، به طور اخص، در رشته روابط بين‏الملل و سياست خارجي بسيار مورد توجه است. به طور كلي، در اين رشته، سه رويكرد ساختارمحور، كارگزارمحور و ساخت‏يابي‏گرا، قابل بازشناسي است. در حوزه نظريه‏هاي سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران نيز مي‏توان دو رويكرد كلي متمايل به كارگزارمحوري و ساختارمحوري را شناسايي كرد كه اولي بر نقش تعيين‏كننده كارگزاري جمهوري اسلامي در جهت‏دهي به ساختارهاي بين‏المللي و دومي بر ضرورت سازگاري جمهوري اسلامي با الزامات ساختاري بين‏المللي تاكيد دارد. در حالي كه گفتمان نظري حاكم بر سياست خارجي ايران، در دهه 1360، غالباً كارگزارمحورانه بود، بعدها گفتمان متمايل به ساختارمحوري پررنگ‏تر گرديد.