بررسي تاثير محيط طبيعي بر رفتار و اخلاق از ديد متفكران اسلامي ونتايج آن در طراحي محيط مصنوع

Analyze of environment’s effects on behavior and comportment, from Islamic intellectuals’ point of view and its results on environment design

امروزه با گسترش مكاتب طبيعت گرا، برخي تلاش كرده اند كه با مبنايي نسبيت گرايانه تفاوت هويت هاي فرهنگي را در گوناگوني زمينه هاي اقليمي و طبيعي تفسير نمايند. در تعاليم ديني متوني در تاييد اين تاثير، متوني در رد و يكپارچگي هويت انساني الهي وجود دارد. بررسي دقيق ميزان و نوع تاثير محيط بر اخلاق و رفتار مي تواند در تنظيم مباني طراحي محيطي راهگشا باشد. اين پژوهش تلاش دارد تا در مبحث حاضر به تشريح انديشه اسلامي بر گرفته از نصوص ديني پرداخته و به موازات آن، نظر متفكران اسلامي در شاخه هاي مهم تفكر اسلامي، نظير ابن سينا و فارابي در فلسفه مشا ، سهروردي در فلسفه اشراق، ابن عربي در حوزه عرفان و ابن خلدون در مبحث جامعه شناسي و علم تاريخ را در جهت اكتشاف، تحليل و توسعه متون ديني به كار گيرد، و جايگاه اين نظريات را در ميزان تاثيرگذاري اقليم بر رفتار نسبت به چهار مكتب روانشناسي رفتاري مقايسه نمايد. روش پژوهش حاضر استدلالي تحليلي است و با طرح سوالات مكاتب معاصر، به دنبال يافتن پاسخ، در ميان انديشه هاي اسلامي مي باشد و انديشمندان اسلامي تلاش نموده اند در يك بحث عقلي و ديني، نوع و ميزان صحيح اين تاثير را بيان نمايند. بر اساس يافته هاي اين تحقيق اقليم هاي سخت و خشن كه داراي قابليت هاي كمتري براي آسايش انسان هستند زمينه ساز بروز و نمود رفتار و اخلاق هاي مناسب تري براي انسان مي باشند و اقليم هاي معتدل با قابليت هاي محيطي بالا، زمينه هاي انحراف اخلاقي را براي انسان در پي دارد. از مباحث مهم و ارزشمند نظريه پردازان اسلامي كه امروزه كمتر مورد تحليل قرار گرفته آن است كه، براي اقليم هاي چهارگانه "سرد و خشك"، "گرم و مرطوب"، "گرم و خشك" و "معتدل(سرد و مرطوب)" استعدادها و قابليت هاي رفتاري متفاوتي را بيان نموده اند كه از اين ميان طبع و اقليم گرم و خشك قابليت هاي بيشتري را براي پرورش معنوي انسان در جهت بروز رفتارهاي مناسب و تكامل اخلاق، فراهم مي آورد.