بررسي اثر روش‎هاي مديريت در بخش‎هاي تقاضا و عرضه بر برنامه‎ريزي انرژي بلندمدت در ايران

Long-Term Energy Planning and Examination of Several Demand and Supply Side Management Strategies for Iran

وابستگي اقتصاد ايران به درآمدهاي حاصل از فروش فرآورده‎هاي منابع نفت و گاز كشور، توجه به برنامه‎ريزي بلندمدت انرژي و رويكردهاي متنوع مديريتي را اجتناب ناپذير مي‎كند. هدف اين مطالعه بررسي اثر روش‎هاي مديريت در بخش‎هاي تقاضا و عرضه بر برنامه‎ريزي بلندمدت انرژي در ايران تا سال 2030 مي‎باشد. داده‎هاي سيستم انرژي كشور از ترازنامه‎ي انرژي كه آخرين نسخه‎ي آن در سال 2009 منتشر شده، استخراج شده است. براي تحليل نتايج سناريوهاي ارايه شده، نرم افزار LEAP كه از نگرش "پايين به بالا" برخوردار است، براي پيش‎بيني ميزان تقاضاي انرژي شبكه‎ي عصبي مصنوعي (ANN) به‎كار گرفته مي‎شوند. به منظور آموزش شبكه‎ي عصبي، اطلاعات توليد ناخالص داخلي (GDP) ، جمعيت (POP) و ميزان مصرف انرژي در بازه‎ي سال‎هاي (2009-1991) مورد استفاده قرار گرفته است. در گام بعدي با استفاده از شبكه‎ي عصبي آموزش يافته و با استفاده از ورودي‎هاي تخمين زده شده‎ي GDP و POP براي بيست سال آينده، ميزان تقاضاي انرژي پيش‎بيني مي‎شود. با همين ورودي‎ها با استفاده از روش ديگري موسوم به معادله‎ي دارمستادتر نيز به پيش‎بيني تقاضاي انرژي در همان بازه‎ي بيست ساله پرداخته شده است. اما به منظور تخمين پارامتر GDP در بيست سال آتي از روش‎هاي كلاسيك مدل Grey مرتبه‎ي يك و رويكرد مثلثاتي آن (TGM) و براي پيش‎بيني ميزان POP در همان بازه‎ي زماني، برازش خطي به داده‎هاي گذشته به كار رفته است. به منظور دست‎يابي به هدف مطالعه، سناريوهاي (آ) جايگزيني لامپ‎هاي كم توان، (ب) جايگزيني اجاق‎هاي الكتريكي و (پ) ورود خودروهاي الكتريكي به عرصه‎ي حمل و نقل، همگي در كنار تبديل نيروگاه‎هاي توربين گازي به‎ سيكل تركيبي و ورود نيروگاه هسته‎اي مورد بررسي قرار گرفته‎اند و نتايج آن‎ها نشان مي‎دهد كه براساس روش پيش‎بيني (ANN-GM)، تا پايان سال 2030، به ترتيب به ميزان 5/2634، 2/2170 و 9/2553 ميليون بشكه نفت خام (MBOE) در مقايسه با ادامه‎ي وضع موجود، صرفه‎جويي ايجاد مي‎شود. هم‎چنين‎ در مدت زمان مشابه، سناريوي ورود سوخت زغال‎سنگ به شبكه‎ي توليد برق نيز به‎اندازه‎ي 8/2440 ميليون بشكه‎ي نفت خام برداشت از منابع نفت و گاز را كاهش مي‎دهد. مقادير فوق به ترتيب 85/1 و 52/1 و 80/1 و 72/1 برابر ميزان تامين انرژي اوليه‎ي كل در ايران در سال 2009 هستند.